«Να μην προσπαθείς να γίνεις άνθρωπος επιτυχίας, αλλά άνθρωπος αξίας.»

Αλβέρτος Αϊνστάιν

Τρίτη, 24 Δεκεμβρίου 2013

Η ευχή μου ολόψυχα

Αν ήταν κάθε αστέρι μια ευχή απ΄την καρδιά μας, το σύμπαν θα ΄ταν λαμπερό σαν την ψυχή μας. Η ευχή μου, ολόψυχα, για το καινούργιο χρόνο...
Την ξέρεις. 

Πέμπτη, 12 Δεκεμβρίου 2013

Ομιλία Γιώργου Παπανδρέου στη Science Po: «Δημοκρατία στην Ευρώπη: Με το βλέμμα στις Ευρωεκλογές»


Είναι ιδιαίτερη τιμή για μένα να βρίσκομαι στη Science Po. Δεν υπάρχει καλύτερη ευκαιρία να μελετά κανείς Πολιτική Επιστήμη από τις περιόδους κρίσης.
Πριν από μερικές μέρες ήμουν στη Κορέα, όπου συναντήθηκα με επισήμους, με πολιτικούς και ακαδημαïκούς της περιοχής, για να συζητήσουμε το μέλλον της Ασίας και την άνοδο της Κίνας. Είναι προφανές πως βιώνουμε τον επαναπροσδιορισμό της παγκόσμιας ισχύος.
Και το γεγονός αυτό, μπορεί να πάρει τη μορφή μιας νέας κούρσας για την παγκόσμια υπεροχή.
Πέρα όμως από αυτόν τον αγώνα για ισχύ, αυτό που είναι πιο σημαντικό – πιο σημαντικό από το ποιος είναι ο πιο ισχυρός – θα είναι η πάλη για τις αξίες που θα αντιπροσωπεύει αυτή η νέα ισορροπία ισχύος.
Ποιες αξίες θα κυριαρχήσουν και θα χαρακτηρίσουν την παγκόσμια κοινότητα αύριο;
Μπορεί αυτή η νέα πάλη να μην αποτελέσει μία βίαιη «σύγκρουση πολιτισμών» αλλά θα γίνει μέσω των διάφορων ανταγωνιστικών μοντέλων διακυβέρνησης.
-      Ζητήματα Δημοκρατίας
-      Ζητήματα Πρόνοιας
-      Ζητήματα που σχετίζονται με το περιβάλλον και την απεξάρτησης της οικονομίας από     επιβαρυντικές για το περιβάλλον δραστηριότητες
-      Ζητήματα ειρήνης και πολέμου
Αυτό είναι το μέγεθος του διακυβεύματος.
Παραδοσιακά η Ευρώπη ήταν μία «δύναμη καλού» υποστηρίζοντας τέτοιες ανθρωπιστικές αξίες. Οι Ασιάτες, ωστόσο, παρότι θετικά διακείμενοι στα κεκτημένα μας, όσο αφορά τη διατήρηση της Ειρήνης στην ήπειρό μας, δεν θα μας περιμένουν.
Η επιρροή μας στον κόσμο, στο ποιες αξίες θα κυριαρχήσουν στις μελλοντικές δομές διακυβέρνησης, εξαρτάται από την επιτυχία του δικού μας μοντέλου διακυβέρνησης.
Και σήμερα αυτό τίθεται σε αμφιβολία. Το ίδιο και στις ΗΠΑ, όπου συχνά, με έκπληξη, βρισκόμουν αντιμέτωπος με ερώτησεις, όπως: «Είναι η Δημοκρατία το σωστό πολίτευμα» ή «μπορεί να δουλέψει σωστά η Δημοκρατία;». Ίσως αυτές οι ερωτήσεις είναι σημεία των καιρών.
Ήμουν και στην Τουρκία πρόσφατα. Εκεί συναντήθηκα με την Συριακή αντιπολίτευση, πολλούς Άραβες πολιτικούς, την Αραβική Λίγκα, με ακτιβιστές της κίνησης για το Πάρκο Γκεζί που κινητοποίησαν μεγάλο αριθμό νέων ζητώντας περισσότερη και βαθύτερη Δημοκρατία. Όλοι, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο επιχειρούν να εκδημοκρατίσουν ή να εμβαθύνουν τις δημοκρατικές πρακτικές στις κοινωνίες τους.
Παρόλα αυτά αισθάνθηκα την απουσία της Ευρώπης. Και δεν εννοώ επίσημους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εννοώ την παρουσία της πλήρους ισχύος της Ευρώπης και των ιδεών που αντιπροσωπεύει. Την βοήθειά μας στους γείτονες στους ζωτικής σημασίας αγώνες τους ειρηνική μετάβαση. Μιά μετάβαση σε πιο ελεύθερες και ανοικτές κοινωνίες. Το τι τελικά θα συμβεί σε αυτές τις κοινωνίες θα έχει ιδιαίτερες συνέπειες και στις δικές μας ζωές.
Όσο εμείς αναλωνόμαστε με την κρίση στην Ευρώπη, η Ιστορία μας ξεπερνά.
Θα σημειώσω επίσης ότι, η Ευρωπαϊκή κρίση δεν είναι βέβαια απλά μιά «σπατάλη χρόνου» αλλά ο τρόπος διαχείρισης της κρίσης έχει υπονομεύσει τις βασικές αξίες που αντιπροσωπεύουμε. Και γι’ αυτό έχουμε αποδυναμώσει τις αξίες μας και σε παγκόσμιο επίπεδο αλλά και στη συνείδηση των Ευρωπαίων πολιτών.
Από την προσωπική μου εμπειρία, η αντίδρασή μας, ως Ευρώπη, κατά τη διάρκεια της κρίσης, χαρακτηριζόταν περισσότερο από φόβο και άγνοια. Γίναμε εσωστρεφείς, αμυντικοί. Επιλέξαμε να βρούμε καταφύγιο στο δόγμα της «λιτότητας» αντί να σκεφτούμε κριτικά και με φαντασία να αναζητήσουμε τον ρεαλισμό πιο αποτελεσματικών εναλλακτικών λύσεων.
Εναποθέσαμε τη μοίρα μας σε αρχιερείς και μάγους – σήμερα τους αποκαλούμε τεχνοκράτες – αντί να πιστέψουμε στο δυναμικό των κοινωνιών μας. Αφήσαμε την πρωτοκαθεδρία στον πιο ισχυρό, τη Γερμανία στην περίπτωσή μας, αντί να εμπιστευτούμε συλλογικά τα έθνη και τους πολίτες μας. Και όταν το πρόβλημα έγινε πιο πολύπλοκο και ο πόνος εντονότερος, ψάξαμε για αποδιοπομπαίους τράγους αντί να αντιμετωπίσουμε τα αληθινά προβλήματα της Ένωσής μας.
Γι’ αυτό και επιχειρηματολογώ πως η κρίση στην Ευρωζώνη δεν είναι μόνο δημοσιονομική, οικονομική, ούτε καν μόνο θεσμική.
Είναι κρίση Πολιτικής. Είναι κρίση Δημοκρατίας. Πολλοί εδώ είστε Ευρωπαίοι πολίτες και όσοι δεν είστε αντιλαμβάνεστε πως η Ευρώπη είναι κάτι περισσότερο από το άθροισμα των μερών της.
Τι σημαίνει για σας η Ευρώπη σήμερα; Ποιες αξίες αντιπροσωπεύει; Είναι ακόμα επίκαιρη;
Αν δυσκολεύεστε να καταλήξετε σε απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά, να γνωρίζετε ότι δεν είστε οι μόνοι.
Ένας Ισπανός φοιτητής μου είπε το εξής:
«Οι γονείς μου ήταν 25 ετών όταν έπεσε η δικτατορία στην Ισπανία. Περίμεναν μία διαφορετική, δημοκρατική Ισπανία. Η Ευρώπη ήταν που εγγυήθηκε αυτή τη Δημοκρατία και έφερε ευημερία. Παρόλα αυτά, σήμερα νιώθουν αποδυναμωμένοι, δεν αισθάνονται πλέον να ελέγχουν τη μοίρα τους».
Στη σημερινή ΕΕ των 28 μελών, περίπου ο μισός πληθυσμός που ζει σήμερα σε περιβάλλον Δημοκρατίας, ζούσε σε δικτατορίες. Η ΕΕ ήταν βασικός πυλώνας της μετάβασης. Γι’ αυτό και επιμένω πως η ηγεσία της Ευρώπης μπορεί και πρέπει να χρησιμοποιήσει την κρίση ως μια ευκαιρία αναζωογόνησης της Ευρωπαϊκής Δημοκρατίας.
Ας πάμε λίγο πίσω στην Ιστορία, στην Αρχαία Ελλάδα. Σίγουρα γνωρίζετε πως οι αρχαίοι Έλληνες εφηύραν τη λέξη και την έννοια της «Πολιτικής». Οι μελετητές λένε πως, ιστορικά, αυτό δεν ήταν απλά μια εφεύρεση αλλά μία πραγματική αποκάλυψη. Ήταν απελευθέρωση από το φόβο. Από το φόβο του εκάστοτε θρησκευτικού ηγέτη, των κάθε λογής μάγων, από την υποταγή σε μονάρχες και τυράννους.
Η πολιτική έγινε μια απελευθερωτική ιδέα. Μπορούσαμε πλέον να φανταστούμε πως πραγματικά είμαστε κυρίαρχοι της μοίρας μας. Απελευθερώσαμε την έμφυτη δυνατότητά μας να οραματιζόμαστε μια καλύτερη κοινωνία και μία καλύτερη ζωή. Και η Δημοκρατία ήταν μία καινοτομία που διασφάλιζε πως, ποτέ ξανά, κανείς δεν θα μπορούσε να συγκεντρώσει τόσο μεγάλη ισχύ και πλούτο.
Αυτό το πνεύμα πολιτικής είναι που πρέπει να ανακτήσουμε σήμερα στις Δημοκρατίες μας. Είναι αδήριτη η ανάγκη να ξεκαθαρίσουμε και να επαναπροσδιορίσουμε ορισμένες από τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε.
Και ποιες είναι αυτές οι προκλήσεις; Θα αναφερθώ σε 5+1.
Πρώτη πρόκληση, είναι η παραδοσιακή μάχη ενάντια σε ολοκληρωτικά καθεστώτα. Η ανατροπή των δικτατόρων σε παγκόσμιο επίπεδο. Είναι μία μάχη για την Ελευθερία
Δεύτερη πρόκληση, η μετάβαση στη Δημοκρατία των χωρών που μόλις απέκτησαν την ελευθερία τους. Πως τις προστατεύουμε από νέες απολυταρχίες ή φονταμενταλισμούς ή ιδεολογίες που περιορίζουν αντί να ελευθερώνουν;
Τρίτη πρόκληση, αφορά τις δικές μας, ώριμες Δημοκρατίες. Πρόκειται για την επαναδιεκδίκηση της Δημοκρατίας εκεί που – ακόμα και σε ανεπτυγμένες οικονομίες – η πολιτική έχει αιχμαλωτιστεί και οι δημοκρατικοί θεσμοί υπονομεύονται. Η πρωτοφανής υπερσυγκέντρωση πλούτου και ισχύος επηρεάζει και διαφθείρει τις δημοκρατίες μας.
Τέταρτη πρόκληση, ο εκδημοκρατισμός της παγκοσμιοποίησης. Η παγκόσμια οικονομία επιτρέπει την κίνηση κεφαλαίων πέρα από εθνικά σύνορα και πέρα από νόρμες και κανόνες που αφορούν εμάς τους πολίτες.
Συνεπώς, η ρύθμιση των αγορών (φορολογικοί παράδεισοι, off shores κτλ), η λογοδοσία των διεθνών θεσμών, είτε αυτοί είναι φορείς όπως το ΔΝΤ, είτε οι εταιρίες αξιολόγησης, είτε η ΕΚΤ ή η Παγκόσμια Τράπεζα, η αντιμετώπιση διασυνοριακών φαινομένων που καθίστανται όλο και πιο ανεξέλεγκτα από τον εθνικό έλεγχο, η διακίνηση ανθρώπων και ναρκωτικών, οι πρόσφυγες, η κλιματική αλλαγή, είναι αυτά στα οποία πρέπει να παρέμβουμε για να παγκοσμιοποιήσουμε τη Δημοκρατία.
Τέλος, μία πέμπτη πρόκληση, να ξανασκεφτούμε τη Δημοκρατία, να την επανεφεύρουμε.
Πως μπορούμε να έχουμε Δημοκρατία, πέρα από τα σύνορά μας, μ’ ένα τρόπο που θα επιτρέπει νομιμοποιημένες, αντιπροσωπευτικές αποφάσεις προς όφελος ενός ευρύτερου κοινού καλού;
Με τη Γαλλική Επανάσταση, η ελευθερία που επικράτησε και η Δημοκρατία που αναπτύχθηκε, βασίστηκαν σε μία αίσθηση εθνικής αλληλεγγύης. Σε μία κοινή ταυτότητα. Μπορούμε να έχουμε αυτή τη κοινή ταυτότητα σε πιο διαφοροποιημένες κοινωνίες; Πως μπορούμε να ενώσουμε με την αλληλεγγύη λαούς και πολίτες όταν έχουμε τόσες πολλές μειονότητες, πολυπολιτισμικές διαφορές, θρησκευτικές διαφορές;
Μπορούμε να δημιουργήσουμε ένα «πατριωτισμό αξιών»;
Αυτό ακριβώς δεν είναι που προσπαθεί να κάνει η Ευρώπη από τη δημιουργία της; Αυτή δεν είναι η Ευρωπαϊκή πρόκληση;
Στον επαναπροσδιορισμό της Δημοκρατίας θα προσέθετα την ανάγκη αξιολόγησης της χρήσης και κατάχρησης της τεχνολογίας, που μπορεί να δώσει αλλά και να αφαιρέσει εξουσία. Από τη μία δηλαδή, υπάρχουν διάφορες υπηρεσίες, όπως η NSA και από την άλλη μπορούμε πλέον να ενσωματώσουμε τα social media στους δημοκρατικούς μας θεσμούς, για να επιτύχουμε μεγαλύτερη κινητοποίηση και διαβούλευση με τους πολίτες.
Τέλος, η + 1 πρόκληση. Η μάχη για κοινωνική Δικαιοσύνη στα έθνη μας ήταν η βασική συλλογική διαπραγμάτευση μεταξύ εργαζομένων, εργοδοτών και κράτους. Και αυτό εγγυόταν τη συνοχή, την ασφάλεια, τη συμμετοχή, βασικές υπηρεσίες παιδείας, πρόνοιας και υγείας. Σήμερα όμως, που οι επενδυτές και τα κεφάλαια – τα οποία δεν έχουν πατρίδα -, μπορούν να μετακινούνται εκτός εθνικών συνόρων, εντός λίγων λεπτών, με ποιους διαπραγματευόμαστε;
Πως προωθούμε παγκόσμια δικαιώματα;
Παραμένει γεγονός πως, μπορεί να μας έφερε όλους πιο κοντά η παγκοσμιοποίηση, με πολλούς τρόπους, αλλά τελικά έχει δημιουργήσει και συνεχίζει να δημιουργεί εντεινόμενες ανισότητες μέσα στις κοινωνίες αλλά και μεταξύ των κοινωνιών μας, ανισότητες που μας κάνουν να νιώθουμε αβοήθητοι.
Πρέπει να επανεξετάσουμε τους θεσμούς μας, να εγγυηθούμε τη Δημοκρατία, την ειρηνική επίλυση των συγκρούσεων και βέβαια, τη συμμετοχή για όλους. Αναδιανομή της εξουσίας με άλλα λόγια.
Ας δούμε, πως η κρίση στην Ευρώπη και ο τρόπος που αντιμετωπίστηκε, υπονόμευσε τον πυρήνα των αξιών μας.
Ο οικονομολόγος Dani Rodrik το έθεσε σωστά. Σημείωσε πως υπάρχουν δύο αφηγήσεις:
Η πρώτη λέει «αυτοί φταίνε». Οι περιφερειακές χώρες της ΕΕ, δηλαδή. Εμείς, τα λεγόμενα «PIIGS» παραφερθήκαμε. Δανειστήκαμε πολύ, ιδιωτικά και δημόσια, είχαμε άκαμπτες εργασιακές σχέσεις και χαμηλή παραγωγικότητα.
Υπάρχει και μία δεύτερη αφήγηση, όμως, που λέει «είναι συλλογικό μας σφάλμα». Έχουμε μία ατελή νομισματική ένωση. Έλλειψη τραπεζικής ένωσης. Δεν έχουμε κοινές δημοσιονομικές και οικονομικές πολιτικές. Έχουμε ένα κοινό νόμισμα αλλά πολλαπλές αγορές ομολόγων με διαφορετικά επιτόκια, απουσία κοινής έννομης τάξης για την αντιμετώπιση του χρέους και των χρεοκοπιών.
Όλοι αυτοί ήταν επαρκείς λόγοι μετάδοσης του προβλήματος και ανησυχίας των αγορών σχετικά με το Ευρώ.
Στην πραγματικότητα, βέβαια, ο συνδυασμός των δύο παραπάνω αφηγήσεων είναι πιο κοντά στην πραγματικότητα. Και είναι σημαντική η αφήγηση γιατί ορίζει το πρόβλημα και προσδιορίζει τις πιθανές λύσεις.
Πάντα έλεγα, λοιπόν, πως η Ελλάδα έχει πρόβλημα αλλά η Ελλάδα δεν είναι το πρόβλημα. Αν ήταν η Ελλάδα το πρόβλημα, όπως έλεγε η αρχική αφήγηση και κατανόηση της κρίσης, ή αν η περιφέρεια της ΕΕ ήταν το πρόβλημα, τότε θα έπρεπε μόνες αυτές οι χώρες να φορτωθούν το βάρος της προσαρμογής. Και αυτό συνέβη. Η λιτότητα έγινε ταυτόχρονα και «συνταγή και τιμωρία για την κακή μας συμπεριφορά».
Υπάρχουν όμως δύο προβλήματα στην προσέγγιση αυτή:
Πρώτο, επιμονή στη λιτότητα δεν επέτρεψε να τεθούν τα πραγματικά προβλήματα των χωρών της περιφέρειας. Σίγουρα όχι της Ελλάδας. Γιατί τα χρέη και τα ελλείμματα ήταν μόνο η κορυφή του παγόβουνου. Το σύμπτωμα και όχι το βαθύτερο αίτιο. Το πραγματικό πρόβλημα ήταν αυτό της χρηστής διακυβέρνησης. Άλλη μία αποτυχία των δημοκρατικών θεσμών θα το χαρακτήριζα.
-      Έλλειψη ελέγχου
-      Έλλειψη διαφάνειας από την φορολογία μέχρι τις δαπάνες Πρόνοιας
-      Κακή κατανομή πόρων και όχι έλλειψη πόρων
-      Άνιση διανομή χρημάτων παρά εκτενής καταναλωτισμός από όλους
-      Πελατειακή λογική αντί της αξιοκρατίας
-      Ομηρία της πολιτικής από ισχυρά και κατεστημένα συμφέροντα
-      Απουσία κράτους δικαίου
Συνεπώς, η προτεραιότητα της αποκαλούμενης «τρόικα» και των πιστωτών μας θα έπρεπε να είναι οι μεταρρυθμίσεις αντί της λιτότητας. Με μεγάλη καθυστέρηση, το κατάλαβαν.
Δεύτερο, η λιτότητα δεν ήταν, ούτε είναι λύση για τα δομικά προβλήματα της Ευρωζώνης, αντίθετα, τα έχει επιδεινώσει.
Θα σας αναφέρω μερικά μόνο από τα συστημικά προβλήματα της Ευρωζώνης:
1)   Έλλειψη επίβλεψης και ελέγχου από την Επιτροπή. Αν υπήρχε επίβλεψη δεν θα είχα επιβαρυνθεί με ένα έλλειμμα ύψους 15,6%
2)   Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δημιουργήθηκε με την ιδέα πως μόνο ο πληθωρισμός έχει σημασία και πως μία Ευρωζώνη, προσανατολισμένη στη λογική των αγορών, θα είχε τη δυνατότητα να αυτό-διορθώνεται. Μία τέτοια πολιτική ήταν καταδικασμένη να αποτύχει. Μπορείτε να συγκρίνετε την ΕΚΤ με την αμερικανική FED, όπου η εργασία είναι επίσης βασική προτεραιότητα.
3)   Έχουμε 2013. Πέντε χρόνια πέρασαν από την μεγάλη κρίση στη Wall Street. Παρόλα αυτά, εμείς στην Ευρώπη, δεν έχουμε ακόμα επιλύσει τα τραπεζικά μας προβλήματα. Δεν έχουμε ακόμα βάλει το χρηματοοικονομικό μας σύστημα σε τάξη. Επιπλέον, η τραπεζική μας ένωση, η οποία προωθήθηκε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, φαίνεται σήμερα να βρίσκεται σε αδιέξοδο. Αυτό μεταφράστηκε σε μικρές επενδύσεις στην πραγματική οικονομία καθώς οι τράπεζες είναι απορροφημένες με τα εσωτερικά τους λογιστικά προβλήματα. Ο τρόπος που αντιμετωπίστηκε η Κύπρος – μια σχετικά μικρή οικονομία – χτυπώντας τους καταθέτες έχει ενισχύσει επιπλέον τους φόβους στο χρηματοοικονομικό μας σύστημα.
4)   Ακόμα ένα παράδειγμα: Δείτε τις αποκλίσεις μεταξύ Βορρά και Νότου. Έχουμε υψηλά πλεονάσματα στο Βορρά (μεγαλύτερα και από της Κίνας) και εκτεταμένα ελλείμματα στο Νότο. Αυτό το χάσμα υπήρχε πάντα στην Ευρωζώνη αλλά έχει πλέον χειροτερέψει. Η αναγωγή αυτού του ζητήματος σε ηθικολογίες παραβλέπει την προφανή λύση. Η σκληρή λιτότητα σε χώρες υπό προγράμματα προσαρμογής, δεν έχει ισοφαριστεί από μία θετική ανάπτυξη – επεκτατική δημοσιονομική πολιτική στον πυρήνα της Ευρώπης. Μάλιστα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε έλεγχο του εμπορικού πλεονάσματος της Γερμανίας και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Υπάρχει εδώ μια πραγματική ανησυχία. Εκτεταμένα πλεονάσματα και αδύναμη τοπική ζήτηση στη Γερμανία επιδεινώνουν τις ανισορροπίες στην Ευρωπαϊκή οικονομία. Η Επιτροπή ανησυχεί και για το γεγονός πως η άνθηση της γερμανικής οικονομίας οφείλεται στη φυγή κεφαλαίων και εξειδικευμένου, μορφωμένου ανθρώπινου δυναμικού, από χώρες που έχουν πληγεί από την κρίση, όπως η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ισπανία.
Φυσικά, τα οικονομικά επιτεύγματα της Γερμανίας είναι αξιοθαύμαστα. Σημαίνει όμως αυτό, πως όλοι μπορούμε να γίνουμε Γερμανία μέσα σε λίγα χρόνια;
Η Γερμανία πέρασε μία δύσκολη περίοδο προσαρμογής μετά την επανένωση. Της πήρε 2 δεκαετίες να προσαρμοστεί. Αντίστοιχα, πολλές χώρες της περιφέρειας χρειάζονται χρόνο για να προβούν σε βαθύτερες αλλαγές. Και αλλαγές σε περίοδο έντονης ύφεσης είναι ακόμα δυσκολότερες. Συχνά ο Γκέρχαρντ Σρέντερ που έλεγε πως δεν θα είχε καταφέρει να κάνει μεταρρυθμίσεις και λιτότητα ταυτόχρονα.
Και υπάρχει και ακόμα ένα ζήτημα. Όχι αν μπορούμε αλλά αν θέλουμε να γίνουμε όλοι σαν τη Γερμανία. Μέσα σε ένα κοινό πλαίσιο κανόνων και αρχών, δεν είναι σημαντικό να διατηρούμε τη διαφορετικότητά μας ώστε κάθε περιφέρεια, κάθε χώρα να αναπτύσσει τα δικά της συγκριτικά πλεονεκτήματα;
Αν καταλάβουμε πως οι οικονομίες μας θα προχωρήσουν με βάση την έρευνα, τη γνώση και την καινοτομία, τότε η διαφορετικότητα θα είναι ένα επιπλέον προσόν.
Αυτό με φέρνει σε δύο ακόμα παγκόσμια ζητήματα που αντιμετώπισα ως Πρωθυπουργός:
Το πρώτο, η ύφεση της Ευρώπης και η χαμένη ανταγωνιστικότητα σε σχέση με τις αναδυόμενες οικονομίες θα είναι το μοντέλο ανάπτυξής που θέλουμε να μιμηθούμε; Θα είναι μία κούρσα προς τον πάτο;
Το δεύτερο, αντιμετώπισα ευρύτερες χρηματοοικονομικές ανισορροπίες: Φορολογικοί παράδεισοι που ευνόησαν την φοροδιαφυγή, off shore εταιρίες, κερδοσκοπία στις παγκόσμιες αγορές και εταιρίες αξιολόγησης, πιο ισχυρές από τα κοινοβούλιά μας. Παίρναμε μέτρα και την επόμενη μέρα μας υποβάθμιζαν σαν να μην είχαμε κάνει τίποτα, είχαν μεγαλύτερο ρόλο στην οικονομία μας από τους δημοκρατικά εκλεγμένους ηγέτες της χώρας.
Αυτές ήταν προκλήσεις που η Ελλάδα δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει μόνη. Εδώ θα μπορούσε να είχε παίξει σημαντικό ρόλο η Ευρώπη. Αγνοώντας όμως αυτά τα ζητήματα διασφάλισε μόνο ότι θα γυρίσουν να μας στοιχειώσουν. Και αυτό έγινε. Με τη μετάδοση σε άλλες χώρες.
Θα αναφέρω τρεις μόνο από τις συνέπειες της λάθος αυτής αφήγησης:
Μία συνέπεια ήταν πως, το να επιμένουμε να μην ασχολούμαστε με τα βαθύτερα αίτια της κρίσης, δημιουργήσαμε μόνοι μας την εντύπωση πως δεν εμπιστευόμαστε, εμείς οι ίδιοι, το Ευρωπαϊκό project. Κι αν αυτό συνδεθεί με τις συνεχείς φήμες για έξοδο της Ελλάδας από την Ευρωζώνη το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό για την ελληνική οικονομία. Ο φόβος επιστροφής στη δραχμή οδήγησε τους πολίτες στην απόσυρση των χρημάτων τους από τις τράπεζες και την αποστολή των χρημάτων αυτών στο εξωτερικό, ακόμα και τη φύλαξή τους κάτω από μαξιλάρια. Οι τράπεζες σταμάτησαν να δανείζουν χρήματα, οι πολίτες περιόρισαν την κατανάλωση και οι επενδυτές περίμεναν να δουν τι θα συνέβαινε. Η οικονομία μας απλά πάγωσε, κάνοντας το πρόγραμμα προσαρμογής ακόμα πιο δύσκολο.
Μία δεύτερη συνέπεια, ήταν η ύφεση και η ανεργία. Η Ελλάδα είχε σημαντικότατα επιτεύγματα τόσο στην δημοσιονομική προσαρμογή όσο και στην ανταγωνιστικότητα και στα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών – δείκτης κλειδί για την ανταγωνιστικότητα της χώρας – θα είναι μικρότερο από 1% το 2013. Ήταν 15% το 2009. Επιπλέον θα έχουμε πρωτογενές πλεόνασμα αυτό το έτος. Πρόκειται για μία από τις πιο γρήγορες δημοσιονομικές διορθώσεις που έχει επιτύχει ποτέ μια ανεπτυγμένη οικονομία. Στο τέλος του 2013 η Ελλάδα θα έχει ανακτήσει όλη την ανταγωνιστικότητα που έχασε από τότε που εισήγαγε το κοινό νόμισμα. Σε παρόμοια μονοπάτια είναι και η Πορτογαλία και η Ιρλανδία, η οποία μάλιστα αναμένεται να βγει στις αγορές στο τέλος του έτους.
Αυτό σημαίνει πως τελείωσε η κρίση; Κάθε άλλο. Μπορεί η αιματηρή λιτότητα να επανέφερε μια δημοσιονομική υγεία αλλά είχε καταστροφική επίδραση στην υγεία της πραγματικής οικονομίας. Και σοβαρότατες συνέπειες στην κοινωνική πρόνοια.
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια η οικονομία της Ελλάδας συρρικνώθηκε κατά 27%. Η ανεργία έχει ξεπεράσει το 27%. Η ανεργία των νέων πλησιάζει το 60% στην Ελλάδα και φτάνει μη βιώσιμα επίπεδα και στις άλλες χώρες της κρίσης, 55% στην Ισπανία, 39% στην Ιταλία. Η ανεργία των νέων (και τα κοινωνικά προβλήματα που επιφέρει) κοστίζουν 150 δις Ευρώ το χρόνο ή 1,2% του ΑΕΠ σε επιδόματα πρόνοιας και χαμένη παραγωγικότητα.
Και αυτό είναι και ανεπαρκές και άδικο. Έχουμε μία μορφωμένη, καταρτισμένη αλλά άνεργη νέα γενιά, που, γοργά, χάνει την πίστη της στους ευρωπαϊκούς θεσμούς και αξίες. Το κόστος μιας χαμένης γενιάς είναι πολύ υψηλότερο από το να βοηθήσουμε την ένταξη τους στην εργασία μέσω επαγγελματικής κατάρτισης, μαθητείας και δια βίου εκπαίδευσης. Γιατί να μην φτιάξουμε μία υποτροφία για τους άνεργους, ώστε να εκπαιδευτούν σε όποια χώρα επιθυμούν; Γιατί να μην επεκτείνουμε το πιο δημοφιλές πρόγραμμα της ΕΕ, το ERASMUS για τους άνεργους;
Υπάρχει, όμως, ένα μεγαλύτερο ερώτημα εδώ.
Ενώ μετατοπιζόμαστε σε πιο ανταγωνιστικές οικονομίες πρέπει να αποδεχτούμε μια χαμένη γενιά; Και τι τύπου εργασία θα παρέχουμε στην επόμενη γενιά; Πολλοί από σας συνεχίζετε τις σπουδές σας για να επιτύχετε τους εργασιακούς σας στόχους. Παγκόσμια, όμως, η ανώτατη εκπαίδευση δεν αποτελεί πλέον εργασιακή εγγύηση, όπως στο παρελθόν. Αυτό συμβαίνει, εν μέρει, λόγω και της τεχνολογικής ανάπτυξης, που αντικαθιστά την εργασία. Είναι όμως και λόγω του ανταγωνισμού από τις αναδυόμενες αγορές. Αφαιρούμε την εργασιακή ασφάλεια και βασικά οφέλη που κάποτε αποτελούσαν βασική συμφωνία στις κοινωνίες μας. Θα ανταγωνιστούμε τις αναδυόμενες αγορές στη δική τους βάση; Με ένα μοντέλο που και οι ίδιοι προσπαθούν να αλλάξουν; Η Κίνα, για παράδειγμα, με τις δικές της μεταρρυθμίσεις αναζητά την αλλαγή του δικού της μοντέλου ανάπτυξης, του συνταξιοδοτικού της, των δικαιωμάτων των καταναλωτών, των δικαιωμάτων των μεταναστών, ζητήματα διαφθοράς και υποβάθμισης του περιβάλλοντος.
Ο Αμερικανός συγγραφέας Bob Kuttner αποκαλεί τη σημερινή οικονομία «Task Rabbit Economy» από το σχετικό site πρόσληψης ελαστικού εργατικού δυναμικού, Γράφει συγκεκριμένα ο Kuttner: «Η μετατόπιση σε ανασφαλείς, απορρυθμισμένες μορφές εργασίας αντιπροσωπεύει την πιο βαθιά οικονομική αλλαγή των τεσσάρων περασμένων δεκαετιών. Το ερώτημα είναι αν αυτή η κατάπτωση αντανακλά μετατόπιση των θεμελιωδών μας αρχών ή αλλαγή της πολιτικής ισχύος;»
Η ερώτηση είναι ρητορική. Οι εργασιακές ρυθμίσεις, ή η απουσία τους, υπέρ μιας παγκόσμιας οικονομίας, τα περασμένα χρόνια, έχει επανασχεδιάσει το πολιτικό τοπίο, εγκαθιδρύοντας την πολιτική υπεροχή του κεφαλαίου επί της εργασίας. Συνεπώς, όταν ξέσπασε η κρίση, η πολιτική απάντηση ήταν μονόπλευρη: Ξηλώστε κάθε έννοια και αίσθηση ενός δικτύου ασφάλειας ως λύση και για την ανταγωνιστικότητα και για την ανεργία.
Υπάρχει όμως εναλλακτική πρόταση;
Υποστηρίζω πως, ναι, πρέπει να υπάρχει. Εδώ στη Science Po, τον περασμένο Ιούλιο, ένα συνέδριο με τίτλο «Μια καινοτόμος κοινωνία για τον 21ο αιώνα» εξέτασε αυτό ακριβώς το ζήτημα. Κάποιοι υποστήριξαν πως το μοντέλο ανάπτυξης όπως το γνωρίζουμε, έχει πεθάνει. Όχι μόνο ότι χρειαζόμαστε βιώσιμη, πράσινη ανάπτυξη, αλλά και ότι, λόγω της τεχνολογίας πρέπει να επανεξετάσουμε ολόκληρη την έννοια της ευημερίας και να αποσυνδέσουμε την εργασία από το εισόδημα, εγγυώμενοι το κοινωνικό δικαίωμα στην εργασία.
Συμμετείχα τότε και περιέγραψα την πρότασή μου, ως Πρωθυπουργός στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του 2009, λίγο πριν διαπραγματευτούμε τις θέσεις μας στη Διάσκεψη της Κοπεγχάγης για την Κλιματική Αλλαγή.
Πρότεινα πως η Ευρώπη πρέπει να γίνει κινητήρια δύναμη και παράδειγμα πράσινης ανάπτυξης. Αντλώντας ιδιωτικά κεφάλαια από πράσινα ευρωομόλογα και ρυθμίσεις, επενδύοντας στις απαραίτητες πράσινες πηγές ενέργειας και τις μεταφορές, για μία πραγματική πράσινη οικονομία, επίσης όμως, στο ανθρώπινο κεφάλαιο, την εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία.
Αυτό θα είχε μία τριπλή επίδραση:
Πρώτον, η Ευρώπη θα έπαιρνε το παγκόσμιο προβάδισμα στο πιο κρίσιμο πρόβλημα της ανθρωπότητας, την κλιματική αλλαγή.
Δεύτερον, η Ευρώπη θα γινόταν ανταγωνιστική, επενδύοντας στην ποιότητα παρά στην κούρσα προς τον πάτο.
Τρίτον, η Ευρώπη θα έλυνε το εργασιακό της πρόβλημα και θα προετοίμαζε μια γενιά για τις προκλήσεις του μέλλοντος.
Επιπλέον, αυτό θα τραβούσε προς την Ευρώπη, παγκόσμια κεφάλαια.
Ποια ήταν η απάντηση που έλαβα; Συντηρητική, φοβισμένη.
Ευρωομόλογα κάθε είδους σημαίνει ότι ανάγουμε το ρίσκο σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης. (Εγώ θα έλεγα ότι ανάγουμε τις δυνάμεις μας σε ευρωπαϊκό επίπεδο.) Αυτό είναι κάτι που φοβούνται στην Ευρώπη. Η εμπειρία όμως της Ελλάδας, της Κύπρου, της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας και της Ισπανίας, αποδεικνύει πως καμία χώρα δεν είναι «άτρωτη» στη νομισματική μας ένωση. Ο σημερινός αδύναμος κρίκος μπορεί να είναι αυτός που αύριο θα κουβαλήσει άλλους στις πλάτες του. Ο Αίσωπος θα μας θύμιζε το μύθο του με το ποντίκι και το λιοντάρι.
Το 1999 ο Economist δημοσίευσε μια σημαντική ανάλυση για μία χώρα που τράβαγε προς τα κάτω την ευρωπαϊκή οικονομία, μία χώρα με “ένα βυζαντινό και ανεπαρκές φορολογικό σύστημα, ένα παραφουσκωμένο σύστημα πρόνοιας και εκτεταμένα εργατικά κόστη”. Ποια χώρα ήταν αυτή; Η Γερμανία.
Συνεπώς, το ξεκάθαρο μάθημα από την κρίση είναι πως η Ευρώπη δεν μπορεί να επιβιώσει χωρίς κάποιου βαθμού, κοινό ρίσκο. Παρά το γεγονός πως κάναμε βήματα προς αυτό, με τον EFSF και τον ESM, χρειαζόμαστε βαθύτερες και πιο προληπτικές λύσεις που να ελαχιστοποιούν τις οικονομικές τρικυμίες.
Το να μετατρέψουμε ένα εθνικό χρέος σε Ευρωομόλογα, όχι μόνο θα έβαζε τέλος στο Σισύφειο έργο της αποπληρωμής ενός τεράστιου χρέους, αλλά θα διευκόλυνε σημαντικά τις δομικές μεταρρυθμίσεις σε όλες τις χώρες. Θα καθιστούσε επίσης το Ευρώ πιο ανταγωνιστικό και πιο ασφαλές νόμισμα για επενδύσεις.
Υπάρχει και μία τέταρτη συνέπεια της κρίσης στην Ευρώπη, που είναι βαθιά πολιτική. Το γεγονός ότι, η κρίση γίνεται πολιτικό εμπόδιο για αλλαγή στην Ευρώπη. Από τη στιγμή που η κυρίαρχη αφήγηση για την κρίση στα μίντια και στην πολιτική ήταν “ότι φταίτε εσείς οι Νότιοι” ή αντίστοιχα ότι “εσείς οι Βόρειοι είστε πολύ αυστηροί”, η συζήτηση έχει πλέον φύγει από τη λογική διαβούλευση και έχει πάει στην συναισθηματική ηθικολογία και στην αναζήτηση αποδιοπομπαίων τράγων. Τα στερεότυπα επικυριαρχούν της πολιτικής. Το να βρίσκεις ένοχους είναι εύκολη ρητορική για τους λαϊκιστές. Αυτό έκαναν και πολλά συντηρητικά κόμματα της Ευρώπης πάνω στην απελπισία τους να κερδίσουν ακροδεξιές ψήφους. Και ο αντίκτυπος φάνηκε και στις πολιτικές για τη μετανάστευση και τη ξενοφοβία. Η ελεγχόμενη μετανάστευση και η βούληση για ελεγχόμενη ενσωμάτωση των μεταναστών στην ΕΕ, είναι σημαντική για τη βελτίωση των συνταξιοδοτικών και ασφαλιστικών μας συστημάτων.
Και ενώ υπάρχει ένα αληθινό ζήτημα με τα όρια αντοχής των κοινωνιών μας να ενσωματώσουν μεγάλους αριθμούς νέων πληθυσμών, αυτή η ρητορική είναι ένα πολύ επικίνδυνο παιχνίδι. Αντιπροσωπεύει μία έλλειψη οραματικής ηγεσίας στο εθνικό επίπεδο και την απουσία συντονισμένης στρατηγικής στο Ευρωπαϊκό επίπεδο. Υπονομεύει την Ευρωπαϊκή μας ταυτότητα, που εξ’ ορισμού, χαρακτηρίζεται από διαφοροποιήσεις. Και πάλι, είναι εύκολο να ψάξει κανείς αποδιοπομπαίους τράγους παρά για λύσεις σε σύνθετα προβλήματα.
Το πρόβλημα όμως της Ευρώπης δεν είναι οι Έλληνες ή οι Γερμανοί, οι Τούρκοι ή οι μουσουλμάνοι, οι βόρειοι ή οι νότιοι. Το πρόβλημα είναι η ρητορική μας, η αφήγηση μας. Πρέπει να βρούμε το θάρρος να το αλλάξουμε αυτό. Πρέπει στον εθνικό μας πατριωτισμό να προσθέσουμε τον πατριωτισμό των αξιών μας. Ο Haberman το αποκαλεί “συνταγματικό πατριωτισμό”. Διαφορετικά, η Ευρώπη δεν θα μπορεί να δώσει δύναμη στους πολίτες της. Και μία βασική μας αξία, είναι να κάνουμε το Ευρωπαϊκό μας όραμα έργο των πολιτών και όχι μιας ελίτ.
Αυτός είναι και ένας από τους κύριους λόγους που προκήρυξα δημοψήφισμα. Μεγαλύτερου ενδιαφέροντος ήταν οι αντιδράσεις. Ο Νικόλα Σαρκοζί ήταν εξαιρετικά οργισμένος με αυτή την απόφαση. Στις Κάννες επανέλαβα την άποψή μου πως το δημοψήφισμα ήταν απαραίτητο για την λαϊκή υποστήριξη του σκληρού ελληνικού προγράμματος προσαρμογής. Ο Σαρκοζί το έβλεπε διαφορετικά, “οι αγορές θα τρελαθούν”, είπε. Του απάντησα πως “η εμπιστοσύνη των αγορών δεν θα κρατήσει αν δεν κερδίσουμε την εμπιστοσύνη των πολιτών μας”. Αυτό είναι και η καρδιά του προβλήματος στην Ευρώπη σήμερα. Όπως μου είπε και ο Πρωθυπουργός του Βελγίου, Elio Di Rupo, πριν λίγες μέρες στην Κωνσταντινούπολη, “δεν μπορούμε να έχουμε κοινή αγορά χωρίς να έχουμε κοινές ανθρώπινες αξίες”. Αν οι δημοκρατίες μας δεν μπορούν να το εγγυηθούν αυτό, τότε κάτι είναι λάθος στις δημοκρατίες μας. Και είναι λογικό να μας γυρνούν την πλάτη οι ψηφοφόροι.
Ποιο είναι λοιπόν το διακύβευμα των επερχόμενων Ευρωεκλογών του Μαϊου;
Οι δημοσκοπήσεις μας λένε πως το 70% των ψηφοφόρων θα απέχουν. Αυτό αφήνει ένα τεράστιο κενό και διόδους για αντιευρωπαϊκά και ακραία κόμματα. Ποιος θα κυβερνήσει την Ευρώπη σε αυτό το κρίσιμο σταυροδρόμι; Ποιος θα γράψει τη νέα Ευρωπαϊκή Συνθήκη; Θα είναι οι ευρωσκεπτικιστές; Οι ακραίοι; Πως σκιαγραφείται το μέλλον της Ευρώπης; Πως θα οριστεί η θέση της Ευρώπης στον κόσμο;
Και έρχομαι στο τελευταίο μου σημείο συζήτησης.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση χτίστηκε πάνω σε μία ισχυρή δέσμευση Γαλλίας και Γερμανίας να ξεπεράσουν τα προβλήματα του παρελθόντος. Αυτή η συμμαχία εξασφάλισε στην Ευρώπη 60 χρόνια ειρηνικής συνεργασίας, οικονομικής και πολιτικής ενσωμάτωσης.
Η Γαλλία σήμερα και μπορεί και πρέπει να παίξει ζωτικό ρόλο. Είναι και βόρεια και νότια χώρα. Μπορεί να είναι ο παίκτης – κλειδί του επαναπροσδιορισμού της πολιτικής αφήγησης στην Ευρώπη. Δυστυχώς, νομίζω πως, η Γαλλία έχει πέσει θύμα μιας ψυχολογίας, που κι εγώ αντιμετώπισα ως Πρωθυπουργός. Κανείς δεν ήθελε να ταυτιστεί με την Ελλάδα ή την περιφέρεια, από φόβο μην “κολλήσει την ασθένεια”. Αλλά η Γαλλία πρέπει να γεφυρώσει το χάσμα στην ΕΕ. Να βοηθήσει να πειστεί η Γερμανία να αλλάξει την εδραιωμένη της θέση για τα αίτια και τις θεραπείες της κρίσης στην Ευρώπη. Αυτό σημαίνει να εγκαταλείψει η Γερμανία την ηθικολογική της στάση και να δεχτεί, για παράδειγμα, πως υψηλότερος πληθωρισμός και προγράμματα στρατηγικών επενδύσεων είναι απαραίτητα για την επανεκκίνηση της ευρύτερης Ευρωπαϊκής οικονομίας.

Παρά τις δυσκολίες, πιστεύω πως η Ευρώπη έχει τη δυνατότητα να εξελιχθεί, να ξεπεράσει τους περιορισμούς της, να εκπληρώσει το πεπρωμένο της. Πρέπει να εκδημοκρατήσουμε και να εξανθρωπίσουμε την παγκοσμιοποίηση. Αλλιώς θα δούμε την παγκοσμιοποίηση να αποκτηνώνει το Ευρωπαϊκό μας όραμα.

πηγή εδώ -την ανανεωμένη, προσωπική του ιστοσελίδα.
Παράλληλα η ομιλία του Παπανδρέου ανέβηκε και στον προσωπικό του λογαριασμό στο facebook

Παρασκευή, 6 Δεκεμβρίου 2013

Γ. Παπανδρέου: Έχουμε ευθύνη να κρατήσουμε το πνεύμα του Μαντέλα ζωντανό

«Ο Μαντέλα με τους αγώνες του για την ελευθερία και την κατάργηση του απαρτχάιντ, αποτέλεσε και αποτελεί παράδειγμα για τις προοδευτικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο», δήλωσε ο Γιώργος Παπανδρέου δήλωσε για τον θάνατο του μεγάλου Αφρικανού ηγέτη.
Ακολουθεί η δήλωση του Γ. Παπανδρέου:

«Ο Νέλσον Μαντέλα με τους αγώνες του για την ελευθερία και την κατάργηση του απαρτχάιντ, αποτέλεσε και αποτελεί παράδειγμα για τις προοδευτικές δυνάμεις σε όλο τον κόσμο. Ξεπερνώντας τις δυσκολίες, τις διώξεις και τα ατέλειωτα χρόνια της φυλακής, χάρη στην ακλόνητη προσήλωση στα ιδανικά του, απέδειξε ότι μέσα απο την ατομική και τη συλλογική δράση υπάρχει πάντα ελπίδα και προοπτικη για τους λιγότερο προνομιούχους.

Ως ηγέτης της αντίστασης, γκρέμισε τα τείχη των φυλετικών διακρίσεων που κρατούσαν υπόδουλη την πλειοψηφία του λαού της Νότιας Αφρικής.

Ως Πρόεδρος της χώρας του, με τη δημιουργία της Επιτροπής Αλήθειας και Συμφιλίωσης, γκρέμισε τα ψυχολογικά τείχη του μίσους που είχαν χτιστεί για να διαιρούν τον αφρικανικό λαό.

Ως ηγέτης του Αφρικανικού Εθνικού Κογκρέσου, κόμματος – μέλους της Σοσιαλιστικής Διεθνούς, και ως Πρόεδρος της Νότιας Αφρικής, άνοιξε το δρόμο για τον δημοκρατικό μετασχηματισμό και τη δημιουργία μιας νέας ταυτότητας για τη χώρα του.

Ως δραστήριο μέλος του Κινήματος των Αδεσμεύτων, οραματίστηκε μια αφρικανική ήπειρο απαλλαγμένη από την κληρονομιά της αποικιοκρατίας.

Οι μάχες του για την ελευθερία, τη δημοκρατία, την ισότητα, τη συμφιλίωση, την ειρήνη και την κοινωνική δικαιοσύνη, ταυτίζονται με τις μάχες του Κινήματος μας.


Σε μας η ευθύνη να κρατήσουμε το πνεύμα του ζωντανό»
πηγή

Κυριακή, 1 Δεκεμβρίου 2013

O Θαπατέρο αποκαλύπτει: Ο Παπανδρέου φώναζε «Τι άλλο θέλετε; Τα ελληνικά νησιά και τον Παρθενώνα;»


Αίσθηση συνεχίζουν να προκαλούν οι αποκαλύψεις του πρώην πρωθυπουργού της Ισπανίας, Χοσέ Λουίς Θαπατέρο, ο οποίος στο βιβλίο του κάνει εκτενή αναφορά στην ταραχώδη σύνοδο των G20 στις Κάνες με επίκεντρο το ελληνικό πρόβλημα.

Το «Εθνος της Κυριακής» αποκαλύπτει σημεία από το βιβλίο με τίτλο El dilema.600 dias de vertigo ( Το δίλημμα. 600 ημέρες ιλίγγου) στα οποία ο Θαπατέρο περιγράφει την εκρηκτική συνεδρίαση του Νοεμβρίου 2011 στη γαλλική πόλη.

Η λέξη «Ελλάδα» εμφανίζεται στον τίτλο κεφαλαίων και υποκεφαλαίων και συνολικά 160 φορές στο βιβλίο. Ενδεικτικό της έμφασης που δίνεται στη χώρα μας είναι ότι οι λέξεις «Γαλλία» και «Γερμανία» εμφανίζονται 42 και 76 φορές αντίστοιχα.

Οπως γράφει ο Ισπανός πρώην πρωθυπουργός, η πρωτοβουλία Παπανδρέου για διενέργεια δημοψηφίσματος προκάλεσε «σάστισμα» και η ιδέα «έπεσε σαν βόμβα στις κυβερνήσεις της Ευρωζώνης και τις Βρυξέλλες».

«Εκείνες τις μέρες», γράφει, «μίλησα σε αρκετές περιπτώσεις προσωπικά με τον Παπανδρέου σχετικά με την πρωτοβουλία του. Του επισήμανα με σεβασμό, λόγω της ειλικρινούς εκτίμησης που νιώθω γι' αυτόν, τους σοβαρούς κινδύνους που συνόδευαν την αιφνιδιαστική πρότασή του. Δεν ήταν εύκολο να πω στον Παπανδρέου κάτι που ακουγόταν σαν μομφή. Πάντα ήπιος, τις ημέρες πριν από την παραίτησή του μου μετέφερε το πόσο απομονωμένος αισθανόταν μπροστά στην οικονομική και κοινωνική κατάσταση της χώρας του. (...) 'Δεν μπορώ άλλο', μου είπε. Τον καταλάβαινα και δεν ανέφερα ξανά το δημοψήφισμα. Μια πρωτοβουλία που πέθανε στους διαδρόμους και στα σαλόνια του παλατιού των φεστιβάλ και των συνόδων των Κανών.

Ο Θαπατέρο περιγράφει το πλαίσιο στο οποίο έφτασε να γίνει η Ελλάδα κεντρικό πρόβλημα της παγκόσμιας οικονομίας. Περιγράφει μια ατμόσφαιρα εφησυχασμού και συγκρατημένης αισιοδοξίας που επικρατούσε στην Ευρώπη και διαλύθηκε απότομα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Δεκεμβρίου του 2009.

«Ο Γ. Παπανδρέου κέρδισε την εμπιστοσύνη του συμβουλίου με τη σοβαρότητα και τη διαφάνεια, αλλά η περιγραφή του (για την κατάσταση της ελληνικής οικονομίας και ειδικά τα δημοσιονομικά- την οποία ο Θαπατέρο χαρακτηρίζει «συγκλονιστική και «ζοφερή») είχε αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή πολιτική ηγεσία. Τα πρόσωπα αρκετών αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων έδειχναν την κατάπληξή τους ενώ άλλα κάποια συμπόνια για τον Έλληνα πρωθυπουργό», αναφέρει.

Στις 11 Φεβρουαρίου 2010 έγινε η πρώτη σύνοδος κορυφής με αποκλειστικό θέμα την Ελλάδα και ήταν «αποκαρδιωτική». «Ο Παπανδρέου περισσότερο θέλησε να ζητήσει κατανόηση παρά βοήθεια (...) Και με σφοδρή επιθυμία να διατηρήσει την εθνική υπερηφάνεια δήλωσε ότι δεν θα ζητούσε βοήθεια προς το παρόν, ότι θα συνέχιζε να βασίζεται στις αγορές και ότι, βλέποντας την ευρωπαϊκή συμπεριφορά, αναλογιζόταν την πιθανότητα αιτήματος προς το ΔΝΤ για βοήθεια».

Αίσθηση προκαλούν τα όσα γράφει ο πρώην πρωθυπουργός της Ισπανίας για τις ημέρες μετά την προσφυγή της Ελλάδας στη χρηματοδότηση του Μνημονίου.

«Στις 2 Μαΐου μίλησα με τον Παπανδρέου», συνεχίζει ο Θαπατέρο. «Ήταν εξουθενωμένος αλλά μιλούσε με σταθερή φωνή. Ήταν αποφασισμένος να βάλει μπρος το απαιτούμενο σκληρότατο σχέδιο λιτότητας σε αντάλλαγμα για την οικονομική βοήθεια. Αλλά συγχρόνως μου μετέφερε με πόνο, με πόνο και με κάποια παραίτηση, ότι δεν ένιωθε αρκετή ευρωπαϊκή αλληλεγγύη (...)».

Αναφορικά με τις συζητήσεις του καλοκαιριού του 2011 για το δεύτερο «πακέτο» ο Θαπατέρο τις χαρακτηρίζει ως τις πιο δύσκολες στιγμές που έζησε μεταξύ Ευρωπαίων ηγετών.

«Ηταν τρεις το πρωί και δεν επιτυγχανόταν συμφωνία- για 0,25% επιτόκιο!» γράφει χαρακτηριστικά και συνεχίζει «επιπλέον ζητούσαν ακατάπαυστα εγγυήσεις και περισσότερες εγγυήσεις από την Ελλάδα. 'Τον Παρθενώνα; Τα ελληνικά νησιά;...Μέχρι πού θέλεις να φτάσεις; Είναι αυτό που θέλεις για εγγύηση;' έφτασε να αναφωνήσει ένας αγανακτισμένος Παπανδρέου και σχεδόν έτσι ήταν, με μορφασμούς ασυνήθιστους για έναν ηγέτη με πρόσωπο πάντα ήρεμο και ήπιο».

πηγή

Σχόλιο μου:
Ένας άνθρωπος μόνος ανάμεσα σε "ύαινες" εκτός και εντός, να καλύψει με το δικό του ανάστημα ένα ολόκληρο λαό, τον οποίο λαό οι εχθροί προσπαθούσαν να τον κατασπαράξουν στον ύπνο του, ταυτόχρονο με το να ρίξουνε το φταίξιμο σε αυτόν που τους εναντιωνόταν. Μια άνευ προηγούμενο κατάσταση, η οποία έτυχε στον μοναδικό ίσως που μπορούσε να σηκώσει τέτοιο βάρος. Και όμως η μεγάλη μου έκπληξη δεν αφορά ούτε την αντοχή του, η την αποφασιστικότητα του, η έστω την εντελώς ανώτερη συνείδηση που έχει ένας τέτοιος Άνθρωπος, αλλά αφορά την απόλυτη του μετριοφροσύνη όλο αυτό τον καιρό, όταν το μόνο που "μίλαγε" ήταν τα ασπρισμένα του μαλλιά μέσα σε λίγους μήνες, η οι άφθες που έβγαλε σε στιγμές μεγάλης έντασης. Μια σιωπή- μετριοφροσύνη, η οποία μαρτυρικά ολοκλήρωνε την προσωπική του πολιτική θυσία, την ίδια στιγμή που όλοι οι άλλοι τον παρουσίαζαν ως κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που ήταν στ’αλήθεια, ώστε να επωφεληθούν οι ίδιοι, δίχως ίχνος συνείδησης η ηθικής. Αυτά τα λίγα για έναν Πολιτικό τον οποίο, μέχρι και το βραβείο που του έδωσαν σ
αν αναγνώριση και πάλι εκτός- του καλύτερου πολιτικού στην χειρότερη ιστορική στιγμή- προσπάθησαν οι ίδιες "ύαινες" να το μειώσουν, όπως και οτιδήποτε άλλο πραγματικά μεγάλο που κατάφερε μόνος του, σε τέτοιο μικρό χρονικό διάστημα και με τόσο τεραστία αντίδραση.

Για άλλη μια φορά με το πιστόλι στο κρόταφο, όπως και τότε παλιά στην χούντα, ως παιδί προσπαθώντας να προστατέψει -για όλους εμάς- τον σπουδαίο του μπαμπά… παρά μόνο που τώρα ο Ανδρέας ήταν απών και δεν μπόρεσε να τον σώσει… αντί για αυτό, οποιαδήποτε ανάμνηση του λεηλατήθηκε από τους δήθεν θαυμαστές του, στο βωμό του απόλυτου προσωπικού τους συμφέροντος, αλυσιδωτά με την εξυπηρέτηση των πλουσίων συμφερόντων αυτής της χώρας. Ο Ανδρέας τυμβωρύθηκε από αυτούς που επωφελούνται σήμερα από την άλλη του δημιουργία, δώρο του προς εμάς, το ΠΑΣΟΚ -δήθεν εις ονόματος του- λεηλατήθηκε από ανθρωπάκια με τα δυο ελαττώματα που δεν μπόρεσε να ανεχτεί από μικρός: την ψευτιά και την προδοσία. Δυστυχώς, έως και αυτά έτυχε να περικυκλώσουν τον μεγαλύτερο από τους απογόνους του. Μεγαλύτερο με όλη την σημασία των λέξεων,  όπως τώρα αποκαλύπτεται ολοένα και περισσότερο. Είμαι σίγουρη ότι, αν θα ήταν εδώ, ο Ανδρέας θα υποκλινόταν στο μεγαλείο του Γιώργου, όπως ακριβώς το κάνουμε και εμείς, αυτοί που επιμένουμε στην ανθρώπινη μας συνείδηση και ηθική. 


Σάββατο, 30 Νοεμβρίου 2013

Αναλυτική απάντηση Παπανδρέου για Μνημόνιο, δημοψήφισμα, βιβλίο Θαπατέρο

Από το γραφείο Τύπου του πρώην πρωθυπουργού Γιώργου Παπανδρέου, με αφορμή δημοσιεύματα που ακολούθησαν την προδημοσίευση του βιβλίου του πρώην πρωθυπουργόυ της Ισπανίας Χοσέ Θαπατέρο, δημοσιεύθηκε το παρακάτω αναλυτικό κείμενο του Γιώργου Ελενόπουλου:

Τις τελευταίες ημέρες γράφτηκαν και ακούστηκαν πολλά, σχετικά με την κρίσιμη περίοδο του Νοεμβρίου του 2011. Βεβαίως, ο δημόσιος λόγος επεκτάθηκε και σε άλλες περιόδους στις οποίες κυριάρχησαν σημαντικά γεγονότα, τα οποία συνδέονται με την πορεία της χώρας κατά την κρίση.

Ο καθένας παρουσιάζει τα πράγματα από την δική του σκοπιά. Είναι θεμιτό. Ωστόσο, όταν κανείς έχει την ευθύνη της διακυβέρνησης της χώρας, οφείλει να αναζητήσει όλα τα πιθανά σενάρια για την λύση του προβλήματος, αλλά με μια προϋπόθεση, να λάβει υπόψη τα πραγματικά δεδομένα και τις υπάρχουσες δυνατότητες.

Μάλιστα, για αυτό το δεύτερο, τις δυνατότητες, θα ήταν καλό να πούμε ότι, χρειάστηκε να πάμε ακόμη πιο κει, καθώς υπήρξε ανάγκη να δημιουργήσουμε κάτι εκ του μηδενός. Τον μηχανισμό στήριξης. Για τη στήριξη μιας χώρας που λόγω της εκτόξευσης του ελλείμματος το 2009, είχε γίνει στόχος αφόρητων πιέσεων από τις διεθνείς χρηματαγορές. Το βέβαιο είναι ότι, κανείς δεν μπορεί να παίζει με την τύχη μιας ολόκληρης χώρας, με το μέλλον ενός λαού, πόσο μάλλον όταν έχει την ευθύνη να πάρει αποφάσεις για μια χώρα και έναν λαό.

Έχοντας αυτά υπόψη, ας δούμε ποια ήταν τα θέματα που τέθηκαν:

Πρώτον, το δημοψήφισμα.

Κατ' αρχάς, θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε γιατί δεν έγινε δημοψήφισμα κάποια άλλη στιγμή, για παράδειγμα πριν από την υπογραφή του μνημονίου, όπως έχουν κάποιοι υποστηρίξει.

Τότε λοιπόν,

- Δεν υπήρχε κανένα απολύτως χρονικό περιθώριο ούτε για εκλογές ούτε για δημοψήφισμα, μπροστά στην αδήριτη εθνική ανάγκη να αποφευχθεί το ολοκαύτωμα της βίαιης χρεοκοπίας το Μάιο του 2010. Πολύ απλά, δεν θα προλαβαίναμε να στήσουμε τον Μηχανισμό, πριν χρεοκοπήσουμε.

Αρκεί να υπενθυμίσουμε ένα αδιαμφισβήτητο γεγονός: η εκταμίευση της πρώτης δόσης του Μηχανισμού Στήριξης στην Ελλάδα, μετά από όλες τις απαραίτητες διαδικασίες έγκρισης (ΕΕ και ΔΝΤ), ολοκληρώθηκε μόλις στις 18 Μαΐου 2010 το μεσημέρι. Λίγες μόνο ώρες πριν από τη λήξη του ομολόγου των 8,5 δισ. στις 19 Μαΐου 2010.

Χωρίς την εκταμίευση της πρώτης δόσης, θα οδηγούμασταν στη βίαιη χρεοκοπία της χώρας. Πότε, λοιπόν, θα μπορούσαν να χωρέσουν χρονικά οι εκλογές ή το δημοψήφισμα;

- Η κυβέρνηση είχε νωπή λαϊκή εντολή, αυτή των εκλογών του Οκτωβρίου 2009. Η διαχείριση της ελληνικής κατάστασης άρχισε να βγαίνει εκτός ελέγχου, λόγω της αναβλητικότητας της ΕΕ και των επίμονων επιθέσεων των διεθνών αγορών, από τις αρχές Μαρτίου 2010.

- Δεδομένου ότι, στα μέσα Μαΐου του 2010 η χώρα θα αντιμετώπιζε αξεπέραστο πρόβλημα εξυπηρέτησης του χρέους της, από τη στιγμή που τα spreads δανεισμού από τις αγορές καθίσταντο κάθε μέρα και πιο απαγορευτικά, αυτό σήμαινε ότι η κυβέρνηση Παπανδρέου είχε στη διάθεσή της μόνο δύο - τρεις μήνες για να πείσει την ΕΕ να δημιουργήσει μηχανισμό στήριξης που θα κάλυπτε το τεράστιο πρόβλημα δανειοδότησης του ελληνικού χρέους. Το γεγονός ότι αυτό τελικά επετεύχθη και στήθηκε σε σύντομο χρόνο - που δεν έχει ιστορικό προηγούμενο για τα δεδομένα της ΕΕ - ο Μηχανισμός Στήριξης, ο οποίος εξασφάλισε στην Ελλάδα το ιλιγγιώδες ποσό των 110 δισ. και μάλιστα, σε μία συντηρητικοκρατούμενη ΕΕ που στην αρχή δεν ήθελε να δώσει ούτε σεντ και θεωρούσε μια τέτοια πράξη παραβίαση της Συνθήκες του Μάαστριχτ, συνιστά ιστορική και σωτήρια για τη χώρα ελληνική επιτυχία.

- Προκήρυξη εκλογών ή διενέργεια δημοψηφίσματος θα συνεπαγόταν εκείνη τη στιγμή απαγορευτική απώλεια τεράστιου - και εξαιρετικά πολύτιμου - διαπραγματευτικού χρόνου.

- Και κάτι  εξίσου σημαντικό: παρότι το Σύνταγμα του 1975 προέβλεπε την δυνατότητα διενέργειας δημοψηφίσματος, αυτό θα μπορούσε να γίνει μόνο εάν υπήρχε νόμος που θα εξειδίκευε την εφαρμογή αυτής της Συνταγματικής πρόβλεψης. Κάτι που καμία Βουλή έως τότε δεν είχε κάνει. Άρα δημοψήφισμα για να πραγματοποιηθεί θα χρειαζόταν να ψηφιστεί ένας εφαρμοστικός νόμος, ιδιαίτερης βαρύτητας, απαιτώντας αξιόλογο χρόνο που δεν υπήρχε.
Αυτή την  νομοθετική υποχρέωση υλοποίησε τελικά η Κυβέρνηση Παπανδρέου το καλοκαίρι του 2011.

Γιατί, λοιπόν, δημοψήφισμα στα τέλη του 2011;

Γιατί υπήρξαν μια σειρά από γεγονότα που συνέβαλαν στη διαμόρφωση ενός κλίματος που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σχεδόν έκρυθμο.

Στις αρχές της Άνοιξης του 2011, και ενώ μέχρι τότε η εφαρμογή του προγράμματος προσαρμογής δέχεται τα εύσημα εχθρών και φίλων και η Ελλάδα εξασφαλίζει ευνοϊκότερους όρους αποπληρωμής των δανείων της στη Σύνοδο Κορυφής του Μαρτίου, οι αποφάσεις Μέρκελ - Σαρκοζί στη Ντοβίλ στα τέλη του 2010, σχετικά με τη συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα σε μελλοντικές αναδιαρθρώσεις χρέους κρατών -  μελών, πυροδοτούν εκ νέου την αντίδραση των αγορών. Το αποτέλεσμα είναι να επεκταθεί το πρόβλημα και σε άλλες χώρες και τα σπρέντ να εκτοξευθούν και πάλι στα ύψη τόσο για την Ελλάδα, όσο και για άλλες χώρες της Ευρωζώνης.

Τότε συνειδητοποιούν (ΕΚΤ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ΔΝΤ) ότι, η Ελλάδα δεν θα μπορούσε να δανειστεί αυτόνομα από τις αγορές το 2012, όπως είχε προγραμματιστεί. Άρα θα χρειαζόταν νέο πρόγραμμα η χώρα μας, νέα βοήθεια, αλλά και νέα προσέγγιση στην κρίση που περνά η Ευρωζώνη.

Παράλληλα, στην ΕΕ και στις διεθνείς αγορές η φημολογία, η αρθρογραφία αλλά και επίσημες δηλώσεις κάποιων αξιωματούχων, ανοίγουν διάπλατα το ενδεχόμενο να φύγει η Ελλάδα από το Ευρώ. Αυτή η φημολογία αντί να σταματήσει, εντείνεται.

Το αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί ακόμα μεγαλύτερη ανασφάλεια στην Ελλάδα αλλά και οικονομική δυσπραγία λόγω της παύσης επενδύσεων, του ακόμη μεγαλύτερου περιορισμού της ρευστότητας από το τραπεζικό σύστημα καθώς και της φυγής κεφαλαίων από τους καταθέτες.

Σε αυτή την δύσκολη καμπή ξεκινούν μεγάλες διαδηλώσεις, ενώ στο εσωτερικό του ΠΑΣΟΚ, ορισμένοι βουλευτές, μέλη της Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ, προχωρούν σε δηλώσεις που πυροδοτούν το κλίμα νευρικότητας.

Το Μεσοπρόθεσμο Πρόγραμμα κινδυνεύει να μην περάσει από το Ελληνικό Κοινοβούλιο, πράγμα που θα στερούσε από την Ελλάδα τη δυνατότητα να αρχίσει τη μεγάλη και δύσκολη διαπραγμάτευση για την ελάφρυνση του χρέους της, ενώ θα κυριαρχούσε και το σενάριο GREXIT (εξόδου της Ελλάδας από την Ευρωζώνη).

Ο Γιώργος Παπανδρέου απευθύνεται στον τότε αρχηγό της αξιωματικής αντιπολίτευσης και νυν Πρωθυπουργό, προτείνοντας συνεργασία με συγκεκριμένο πλαίσιο. Αξιοποιώντας τη σημαντική πλειοψηφία στην τότε Βουλή, να προχωρήσουν σε βαθιές τομές -από το πολιτικό σύστημα μέχρι την αντιμετώπιση κατεστημένων συμφερόντων- που εμπόδιζαν την πρόοδο στην Ελλάδα.
Δηλαδή, συμφωνία για μια σειρά πολιτικές, με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και με συζήτηση για τα πρόσωπα που θα μπορούσαν να υπηρετήσουν αυτές τις πολιτικές, κυρίως μεγάλες μεταρρυθμίσεις, ώστε να συγκροτηθεί κυβέρνηση συνεργασίας. Ο Γιώργος Παπανδρέου, τονίζει ότι, εφόσον υπάρξει κατάληξη σε όλα αυτά, τότε ο ίδιος μπορεί να συζητήσει ακόμη και το ενδεχόμενο να τοποθετηθεί άλλος πρωθυπουργός. Δυστυχώς, ο κ. Σαμαράς, το μόνον που κάνει, είναι δια των συνεργατών του να διαμορφώσει στα Μέσα Ενημέρωσης κλίμα παραίτησης του Πρωθυπουργού. Μια πρωτοβουλία που θα μπορούσε να οδηγήσει σε θετική για την χώρα εξέλιξη, δυναμιτίζεται.

[Στο σημείο αυτό, αν και το έχουμε πει πολλές φορές, αξίζει να σημειωθεί ότι:
Μια κυβέρνηση συνεργασίας, με αυτό το πλαίσιο, θα είχε μια σειρά από θετικές επιπτώσεις. Η συνεργασία θα διαμόρφωνε πεδίο συναίνεσης, θα μπορούσαν να προχωρήσουν και με μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα οι αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, που με τη σειρά τους θα είχαν ευεργετικά αποτελέσματα και στα δημόσια οικονομικά (για παράδειγμα, ένα δίκαιο, αποτελεσματικό, διάφανο φορολογικό σύστημα), με κατάληξη να ελαφρυνθεί το βάρος από το πεδίο των όποιων οριζόντιων μέτρων, που ταλανίζουν τους πολίτες. Παράλληλα, θα είχαμε κερδίσει περισσότερο από ενάμιση χρόνο και δεν θα είχαν επιβαρυνθεί οικονομικά οι πολίτες με βαρύτερα μέτρα. Θα δινόταν και περισσότερος χώρος στην ανάπτυξη. Αλλά, και θα είχε ανοίξει ανεπίστρεπτα πλέον ο δρόμος για την ανατροπή των κακοδαιμονιών του πελατειακού κράτους. Αυτό δεν θα πρέπει να διαφεύγει ποτέ της προσοχής μας, γιατί ακόμη και σήμερα αυτή η ανάγκη είναι πρωτεύουσα.

Πολύ περισσότερο, που με τις θυσίες του Ελληνικού λαού, βρισκόμαστε κοντά στην επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος, το οποίο μεν μπορεί να μην αποτελεί πανάκεια, αλλά μετά βεβαιότητας μπορεί να αξιοποιηθεί από τη χώρα, προκειμένου έστω και τώρα, παρά τον χρόνο που χάθηκε, να συνεχιστούν οι μεταρρυθμίσεις που είχαν ξεκινήσει, έναντι των όποιων μέτρων πλήττουν τους πολίτες.

Μάλιστα, και οι εταίροι μας οφείλουν να κατανοήσουν ότι, έχουν υποχρέωση μετά από αυτές τις εξελίξεις να πράξουν το αυτονόητο και να δώσουν τον απαραίτητο χρόνο για μεταρρυθμίσεις και μεγάλες αλλαγές. Με τον τρόπο αυτό, εκτός των άλλων, πέρα από τα καλά λόγια που εκφράζουν για τις προσπάθειες του Ελληνικού λαού, θα τις επιβραβεύσουν και εμπράκτως, δείχνοντας ότι, ενδιαφέρονται πραγματικά για τους Έλληνες.

Αυτή η ανάγκη επισημαίνεται συνεχώς από τον Γιώργο Παπανδρέου στις παρεμβάσεις του σε όλο τον κόσμο. Μεταρρυθμίσεις και αλλαγές παντού και στην Ελλάδα και στην Ευρώπη. Και καλό είναι να τονιστεί ότι, όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται αυτήν την αναγκαιότητα, ακόμη και κάποιοι που μέχρι χθες δεν βρίσκονταν κοντά σε αυτήν την προοδευτική αντίληψη.]

Να επανέλθουμε όμως στα δεδομένα της τότε περιόδου.

Ακολουθεί ο ανασχηματισμός της κυβέρνησης και στα τέλη του καλοκαιριού η διαπραγμάτευση με την τρόϊκα, που αντιμετωπίζει προβλήματα, παρά το ότι αργότερα καθίσταται δυνατόν να διευρυνθεί η αρχική απόφαση του καλοκαιριού για ελάφρυνση του χρέους, από λίγο περισσότερα από 20 δισ., στα περίπου 100 δισ. Ευρώ.

Η εθνική επιτυχία της Συμφωνίας των Βρυξελλών του Οκτωβρίου του 2011, που προέβλεπε νέο πακέτο στήριξης με πολύ ευνοϊκούς όρους αποπληρωμής και χωρίς ιστορικό προηγούμενο ελάφρυνση χρέους για την Ελλάδα, απορρίπτεται μαζικά από τα πολιτικά κόμματα στην Ελλάδα.

Το κλίμα παραμένει τεταμένο και ξεφεύγει από κάθε όριο ανήμερα της εθνικής επετείου της 28ης Οκτωβρίου.
Το ΠΑΣΟΚ και πάλι σηκώνει μόνο του το βάρος της ευθύνης εφαρμογής του δύσκολου προγράμματος. Που όμως, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις μεταρρυθμίσεις, προϋποθέτει ευρύτατη εθνική συναίνεση.

Όμως, η πόρτα της συνεργασίας και της απαραίτητης εθνικής συνεννόησης για να εφαρμοστεί η Συμφωνία των Βρυξελλών, έχει κλείσει με ευθύνη Σαμαρά. Μοναδική διέξοδος η διενέργεια ενός δημοψηφίσματος, καθώς μέχρι τότε η ΝΔ παρέμενε δήθεν αρνητής του μνημονίου.

Ο Γιώργος Παπανδρέου ανακοινώνει την απόφασή του, για την οποία είχε προϊδεάσει από το καλοκαίρι όλους τους θεσμικούς Ευρωπαίους παράγοντες, όπως και ηγέτες μεταξύ των οποίων και την Καγκελάριο Μέρκελ.

Με την απόφαση του Γιώργου Παπανδρέου δεδομένη, οδηγούμαστε στη συνάντηση των Καννών, την παραμονή της συνεδρίασης του G20.

Στη συνάντηση, ο Γιώργος Παπανδρέου ενημερώνει για τις λεπτομέρειες της απόφασή του. Η αντίδραση Σαρκοζί, για τους δικούς του λόγους, είναι έντονη, αλλά δεν υπήρξε ο παραμικρός υβριστικός σχολιασμός εκ μέρους του. Η Μέρκελ πιο ψύχραιμη κατανοεί και στηρίζει την πρόταση. Σημειώνεται, επειδή είδαν το φως της δημοσιότητας διάφορα αβάσιμα και εκτός πραγματικότητας στοιχεία, ότι στη συνάντηση αυτή δεν παρίσταται ο Χ. Θαπατέρο.

Το ερώτημα του Δημοψηφίσματος; Ναι ή όχι στη συμφωνία - η εφαρμογή της οποίας εγγυάται την παραμονή μας στο Ευρώ.

Ο Γιώργος Παπανδρέου, επιμένει στην απόφασή του. Γνωρίζει ότι, το ζήτημα αυτό θα επηρεάσει ολόκληρη την Ευρώπη. Έτσι κι αλλιώς από την πρώτη στιγμή που ξέσπασε η κρίση, είχε τονίσει προς τους εταίρους μας ότι, το πρόβλημα δεν αφορά μόνον την Ελλάδα αλλά συνολικά την Ευρώπη. Αλλά είναι η ώρα της αλήθειας για όλους.

Πιστεύει ότι, με τα δεδομένα που υπήρχαν, με την παντελή απουσία πολιτικής συναίνεσης και σωφροσύνης - κάτι που δημιουργούσε ακόμα μεγαλύτερη δυσπιστία στους εταίρους μας και στις αγορές -, οι πολίτες έπρεπε να αποφασίσουν για το συγκεκριμένο, θεμελιώδες ζήτημα. Μόνο έτσι θα μπορούσε να διασφαλιστεί η εφαρμογή της Συμφωνίας των Βρυξελλών. Με μία ξεκάθαρη απόφαση των Ελλήνων πολιτών, πέρα από μικροκομματικά παιχνίδια και υπολογισμούς.

Οι εκλογές δεν θα μπορούσαν να δώσουν διέξοδο, καθώς όλοι, πέραν της κυβέρνησης, παρέμεναν στις αδιέξοδες θέσεις που είχαν διατυπώσει. Όλοι θα απέφευγαν να απαντήσουν ευθέως στο θεμελιώδες ερώτημα: “αν αποδέχονται τη Συμφωνία με ό,τι αυτή μας διασφαλίζει σε ευρωπαϊκό επίπεδο ή την απορρίπτουν όποιες και αν είναι οι συνέπειες”. Όλοι θα οχυρωνόντουσαν πίσω από μία Παράταξη και μία Κυβέρνηση που έκανε το εθνικό της καθήκον, για να την πετροβολούν εκ του ασφαλούς.

Η ώρα όμως απαιτούσε μια συγκεκριμένη και ξεκάθαρη απάντηση. Αφού το πολιτικό σύστημα αδυνατούσε να διαμορφώσει συνθήκες συναίνεσης, ο λόγος έπρεπε να δοθεί στους πολίτες.

Ήταν η ώρα να μιλήσει ο κάθε Έλληνας πολίτης.
Να ορίσει ο ίδιος την πορεία της χώρας.

Με όλα αυτά ξεκαθαρισμένα μέσα του, ο Γιώργος Παπανδρέου, δεν υποχωρεί και η συνάντηση των Καννών ολοκληρώνεται με αυτό το δεδομένο.

Μέρκελ και Σαρκοζί, στις δηλώσεις τους μετά τη συνάντηση μιλούν και αυτοί με δεδομένο το ότι θα γίνει δημοψήφισμα. (παρότι ο Σαρκοζί δίνει τη δική του ερμηνεία στο ερώτημα του δημοψηφίσματος).

Το δημοψήφισμα δεν θα πραγματοποιηθεί, αλλά μετά την ιλιγγιώδη στροφή Σαμαρά σε σχέση με τη Συμφωνία των Βρυξελλών, σχηματίζεται κυβέρνηση συνεργασίας.
Μια κυβέρνηση συνεργασίας για να στηριχθεί η Συμφωνία των Βρυξελλών.
Μια κυβέρνηση συνεργασίας που θα μπορούσε να σχηματιστεί νωρίτερα αν ο κ. Σαμαράς είχε συμφωνήσει.

Και δεν θα πραγματοποιηθεί το δημοψήφισμα, γιατί συνέτρεξαν μια σειρά λόγοι.
Ορκισμένοι εχθροί των εταίρων μας, που ξιφουλκούσαν εναντίον του μνημονίου, μετατρέπονται ξαφνικά σε θιασώτες του, τονίζοντας ότι ο Παπανδρέου οδηγεί τη χώρα στην καταστροφή. Αρκετά μέσα Ενημέρωσης και "ενδιαφερόμενοι" πάσης φύσεως, υπερασπίζονται ό,τι μέχρι εκείνη την ώρα ύβριζαν.

Ακόμη και ο οπαδός των δημοψηφισμάτων κατά το παρελθόν, Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ, εκφράζει τη διαφωνία του. Κατά τα λοιπά, υπερασπίζεται τους πολίτες. Όμως, με αυτή του τη στάση, δεν επιδεικνύει σεβασμό, ούτε και εμπιστοσύνη στην κρίση τους.

Όλα αυτά δυναμιτίζουν το κλίμα, ενώ εκτός της δήλωσης του Ευάγγελου Βενιζέλου, στην οποία αναφέρθηκε ο ίδιος και πριν λίγες μέρες, μικρός αριθμός μελών της Κ.Ο. του ΠΑΣΟΚ, αλλά ικανός για να μην επιτρέψει την έγκρισή της από τη Βουλή, δεν συναινεί στην πρόταση για δημοψήφισμα και διατυπώνει δια δημοσίων δηλώσεων την διαφωνία αυτή. Γίνεται έτσι φανερό, ότι η πρόταση για δημοψήφισμα δεν είχε υπό τις συνθήκες που διαμορφώθηκαν δυνατότητα υλοποίησης.

Έτσι χάνεται μια ευκαιρία να αποφασίσουν οι πολίτες, όπως θέλει και η δημοκρατία, επί ενός μείζονος σημασίας ζητήματος για το μέλλον της χώρας και της Ελληνικής κοινωνίας.
Χάθηκε και μια ευκαιρία να ξεκαθαριστούν οριστικά μια σειρά από μυθοπλασίες, πίσω από τις οποίες ακόμη και σήμερα κάποιοι κρύβονται και συνεχίζουν να ομιλούν άκοπα και βεβαίως, ανεύθυνα.
Ένα "ναι" στο δημοψήφισμα θα έστελνε ένα διπλό μήνυμα στους δύσπιστους εταίρους μας: ο Ελληνικός λαός υπεύθυνα αναλαμβάνει την ευθύνη των μεγάλων μεταρρυθμίσεων και πια δεν υπάρχουν περιθώρια για εικασίες περί της εξόδου της Ελλάδας από το ΕΥΡΩ. Ένα μήνυμα που θα έφερνε σιγουριά και ταχύτερα αποτέλεσμα από την εφαρμογή του προγράμματος - αποφεύγοντας και κόστος και χρόνο που χάθηκε με τις εκλογικές μάχες που ακολούθησαν.

Ένα "όχι" στο ερώτημα του δημοψηφίσματος θα είχε συνέπειες, αλλά θα ήταν κυρίαρχη απόφαση του Ελληνικού λαού και άρα σεβαστή από όλους.

Και σε κάθε περίπτωση, ας σταματήσουμε να υποτιμούμε την ικανότητα του Ελληνικού λαού να παίρνει σωστές αποφασίσεις για καίριας σημασίας ζητήματα.

Μόνο, που μαζί με όλα αυτά αποδεικνύεται για μια ακόμη φορά, ότι το πραγματικό πρόβλημα που αντιμετωπίζει και η Ελλάδα, πέραν του δημοσιονομικού, και η Ευρώπη, πέραν των συστημικών αδυναμιών του Ευρώ και των θεσμικών αδυναμιών της ΕΕ, είναι η Δημοκρατία. Για τη χώρα μας προσθέτως, οι κακοδαιμονίες του πελατειακού κράτους.

Δεύτερον, το μνημόνιο.

Ας ξεκαθαρίσουμε εξ´ αρχής ότι, η κρίση, δεν αφορά μόνον την Ελλάδα, αλλά συνολικά την Ευρώπη και βεβαίως, περισσότερο τις χώρες που βρίσκονται σε προγράμματα προσαρμογής, όπως η Πορτογαλία και η Ιρλανδία ή ακολουθούν αυστηρά μέτρα λιτότητας, όπως η Ισπανία και η Ιταλία. Αλλά επίσης, ας ξεκαθαρίσουμε ότι, δεν είναι ίδιες όλες οι περιπτώσεις.

Με πιο απλά λόγια, η Ισπανία είχε πρόβλημα με τον τραπεζικό της τομέα, ως αποτέλεσμα της κρίσης στην αγορά ακινήτων. Δεν είχε παραβιάσει τις προβλέψεις του Συμφώνου Σταθερότητας, αντιθέτως ήταν υπόδειγμα σύμφωνα με τα κριτήριά του. Η Ελλάδα είχε βαθύτερο πρόβλημα, που αφορούσε συνολικά τα δημόσια οικονομικά της. Υπενθυμίζεται ότι, πρόβλημα αντίστοιχο με της Ισπανίας -τραπεζικού τομέα- είχαν και οι δύο χώρες του Βορρά, Ιρλανδία και Ισλανδία. Μιλάμε επομένως, για εντελώς διαφορετικές περιπτώσεις.

Επίσης, η Ελλάδα, παρουσίασε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα δύο βαρύτατα συμπτώματα της κρίσης.
Το πρώτο, αφορούσε αυτά τα ίδια τα δημόσια οικονομικά που είχαν ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει δυνατότητα χρηματοδότησης της χώρας, από τα τέλη του 2009 - αρχές του 2010.
Το δεύτερο, αφορούσε την έλλειψη εμπιστοσύνης αλλά και την επίθεση των αγορών στο Ευρώ μέσω της Ελλάδας που εκδηλώθηκε τον Φλεβάρη και τον Μάρτη του 2010.

Προσθέτως, σήμερα όλοι γνωρίζουν, ότι χρήματα διαθέσιμα με χαριστικούς όρους δεν υπήρχαν, ούτε από τη Ρωσία, η οποία μας προέτρεψε να πάμε στο ΔΝΤ και μάλιστα, με επίσημη δήλωση του τότε Πρόεδρου της, ούτε από Αραβικές χώρες, ούτε από οπουδήποτε αλλού.
Κατέπεσαν αυτοί οι μύθοι από τις εξελίξεις, με τελευταία την περίπτωση της Κύπρου, για την οποία ας σημειωθεί η αναγκαία χρηματοδότηση ήταν πολύ μικρή σε σχέση με τις ανάγκες της Ελλάδας.

Και όλα αυτά, με δεδομένο ότι, οι συστημικές αδυναμίες του κοινού νομίσματος είχαν καταστήσει είδος εν ανεπαρκεία ένα μηχανισμό βοήθειας προς τις χώρες που θα μπορούσαν να χτυπηθούν από μια κρίση.

Ας μην αγνοούμε ότι, η Ελλάδα αντιμετώπισε μια Ευρώπη που αρνιόταν κάθε παρέμβαση στις αγορές ενώ σήμερα η Ιταλία και η Ισπανία βρίσκονται εκτός μνημονίων διότι η ΕΚΤ (ειδικά ο Ντράγκι) ανακοίνωσε προ έτους ότι είναι διατεθειμένος να κάνει "ό,τι χρειαστεί" και να αγοράσει ομολόγα των κρατών που ακολουθούν ένα σοβαρό πρόγραμμα προσαρμογής από τη δευτερογενή αγορά, ώστε να πιέσει προς τα κάτω τα spread. Δηλαδή, η ΕΚΤ βοήθησε ενεργά, ώστε οι χώρες αυτές να συνεχίσουν να δανείζονται από τις αγορές, αντί να υποχρεωθούν να ζητήσουν δανειοδότηση από τον μηχανισμό στήριξης.

Και ας θυμίσουμε ότι, παραγνωρίζοντας το βάθος της κρίσης στη Ευρωζώνη, η ΕΕ δεν  έδωσε στην Ελλάδα παρόμοια στήριξη τον Μάρτιο του 2010. Παρά τις δικές μας ορθές επισημάνσεις και εκκλήσεις.

Μια ανάλογη στήριξη, θα είχε ουσιαστικά δώσει την δυνατότητα στη χώρα μας να αποφύγει την προσφυγή της στο μηχανισμό στήριξης.

Αυτό και μόνον το τελευταίο, εκείνη την περίοδο, θα αποτελούσε πιθανότατα ικανή παράμετρο αποφυγής της κρίσης. Με λιγότερο κόστος και για τον Έλληνα και τον Ευρωπαίο φορολογούμενο.

Και πρέπει να συμπεριλάβουμε στο σκεπτικό μας, τη διάσταση που αφορούσε τη συντηρητική αντίληψη που επικρατούσε στην ΕΕ. Αντίληψη που οδηγούσε τις λεγόμενες ισχυρές χώρες να επιχειρούν με κάθε τρόπο να αποτινάξουν τον... σατανά, λέγοντας ότι, το πρόβλημα αφορά την Ελλάδα - ας το λύσει, λοιπόν, μόνη της. Επικρατούσε δηλαδή η άποψη, ότι η εφαρμογή και μόνον ενός ικανού προγράμματος προσαρμογής από την Ελλάδα, θα ηρεμούσε τις αγορές. Ο Γιώργος Παπανδρέου είχε αντιτείνει ότι, παράλληλα χρειάζεται ισχυρή παρέμβαση της ΕΕ στις αγορές αλλά και απέναντι στην γενικευμένη ύφεση με επενδύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Δεν χρειάζεται περισσότερα γι' αυτό, ούτε και για το τι λέγεται ακόμη και σήμερα για τις χώρες του Νότου.

Να προστεθεί μόνον, για να ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος των δεδομένων, το γεγονός ότι, το ΔΝΤ, επειδή έχουν ακουστεί πολλά και κατά το μάλλον ανερμάτιστα, από μόνο του, ακόμη και αν υπήρχε δυνατότητα προσφυγής σε αυτό χωρίς συζήτηση στην Ευρώπη, δεν θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες στης χώρας, παρά μόνον σε πολύ μικρό βαθμό.

Aς σημειωθεί ότι, στο πλαίσιο των προσπαθειών του Γιώργου Παπανδρέου για την εξεύρεση λύσης, το ενδεχόμενο μονομερούς προσφυγής στο ΔΝΤ, δεν ήταν επιλογή. Ήταν αρχικά -όσο δεν υπήρχε ευρωπαϊκός μηχανισμός- η μόνη πιθανή διέξοδος, έστω και εάν αυτή η λύση θα είχε κοντά ποδάρια λόγω του μεγέθους της βοήθειας που χρειαζόμασταν. Παράλληλα, αυτή η διαπίστωση, με την κατάλληλη αξιοποίηση της, συνέβαλε τα μέγιστα ώστε να ξυπνήσουν τα ευρωπαϊκά αντανακλαστικά. Λειτούργησε αποτελεσματικά ως μοχλός πίεσης, αν όχι σχεδόν διλημματικού ή ακόμη και "εκβιαστικού" τύπου χειρισμών προς τους Ευρωπαίους εταίρους, προκειμένου να αναγκαστούν να αντιδράσουν και να συζητήσουν μια ευρωπαϊκή λύση.

Ένα ακόμη στοιχείο για το ΔΝΤ. Η παρουσία του στην ΕΕ, προϋπήρχε της συμφωνίας για τη βοήθεια προς την Ελλάδα, καθώς κάποιες χώρες, με πρωταγωνίστρια την Γερμανία, δεν εμπιστεύονταν τις υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, τόσο στον ελεγκτικό τομέα, όσο και σε αυτόν της τεχνογνωσίας. Μάλιστα, μέχρι και λίγες ώρες πριν από την τελική απόφαση για τον ευρωπαϊκό μηχανισμό, υπήρχαν Πρωθυπουργοί της Ευρωζώνης που δημόσια παρέπεμπαν την Ελλάδα στο ΔΝΤ και μόνο.

Και βεβαίως, ας ξεκαθαρίσουμε ότι, δυνατότητα αναδιάρθρωσης του χρέους εκείνη την περίοδο δεν υπήρχε. Είχε τεθεί - ας το πούμε σήμερα - και από την ελληνική πλευρά κατά τις διαπραγματεύσεις, όχι δημοσίως, αλλά ούτε η ΕΚΤ, ούτε η Γερμανία, όπως και πολλές άλλες χώρες, ούτε συνολικά η ΕΕ ήταν έτοιμοι να αποδεχτούν κάτι τέτοιο. Παράλληλα, μια οποιαδήποτε τέτοια μονομερής απόφαση ή εξέλιξη, χωρίς προηγούμενη προετοιμασία, θα οδηγούσε σε βίαιη χρεοκοπία και έξοδο από τις αγορές για δεκαετίες. Υπενθυμίζεται ότι, ακόμη και ο κ. Σαμαράς, πολύ αργότερα, τον Μάρτιο του 2011, σε συνέντευξη του, ερωτηθείς να επιμείνει να αρνείται την αναδιάρθρωση του δημοσίου χρέους είχε απαντήσει: «Ασφαλώς και επιμένω! Οι συνέπειές της θα διαλύσουν και τις τράπεζες και την οικονομία. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Ελλάδα θα κινδύνευε να βγει από τις διεθνείς αγορές για χρόνια. Και θα ανέβαινε το κόστος του μελλοντικού δανεισμού της».

Όπως επίσης, ας ξεκαθαρίσουμε ότι, τα επίσημα στοιχεία που δεν επιδέχονται αμφισβήτησης, επιβεβαιώνουν ότι, οι ξένες τράπεζες δεν "ξεφόρτωσαν" όπως υποστηρίζουν κάποιοι πριν από το κούρεμα τα ελληνικά τους ομόλογα που ανέρχονταν σε δεκάδες δισ. ευρώ, παρά ένα μικρό μέρος.

Ας αναλογιστούμε τέλος, ένα από τα ουσιαστικότερα ζητήματα. Εάν κάναμε "παιχνίδια" με το χρέος, όπως κάποιοι απαιτούσαν, υπήρχε μεγάλη πιθανότητα και να οδηγηθούμε σε χρεοκοπία και παράλληλα, χωρίς καν να ρωτηθεί ο Ελληνικός λαός, να βρεθούμε ξαφνικά εκτός ευρωζώνης.

Γίνεται φανερό σιγά - σιγά, ότι αυτή η απλή παράθεση των δεδομένων, οδηγεί σχεδόν αβίαστα στην επιλογή που στη συνέχεια ακολουθήσαμε, δηλαδή την συμφωνία με τους εταίρους μας, αυτό που ονομάζουμε μνημόνιο.

Ποιες ήταν οι πραγματικές δυνατότητες δεδομένων όσων προεκτέθεισαν;

Μόνον δύο:
Παύση πληρωμών, δηλαδή βίαιη χρεοκοπία ή διασφάλιση της χρηματοδότησης της χώρας μέσω μιας συμφωνίας με τους εταίρους της.

Για να επιτευχθεί όμως, αυτή η ζωτικής σημασία τότε εξέλιξη, απαιτήθηκε μεγάλος κόπος και διπλωματικός "μαραθώνιος" χιλιάδων μιλίων.

Η πραγματικότητα και η αλήθεια είναι ότι, οι εταίροι μας δεν ήθελαν να μας δώσουν τον μηχανισμό στήριξης. Επέμεναν ότι, το πρόβλημα είναι μόνο δικό μας. Μόνον μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις κατέστη δυνατόν να συμφωνήσουν.

Και η διαπραγμάτευση και σκληρή ήταν και σε περιβάλλον εντάσεων πραγματοποιήθηκε. Πάντα έτσι γίνεται και αυτό το γνωρίζουν όσοι έχουν εμπειρία διαπραγματεύσεων.
Πόσο μάλλον, για ένα θέμα πρωτόγνωρο για τα ευρωπαϊκά αλλά και διεθνή δεδομένα - αφού αφορούσε χώρα - μέλος μιας ζώνης κοινού νομίσματος.
Και η διαπραγμάτευση έγινε πρωτίστως γι' αυτό.
Να στηθεί εξ´ αρχής κάτι που δεν υπήρχε.
Ένας μηχανισμός στήριξης που θα επέτρεπε μια συμφωνία μεταξύ Ελλάδας και των εταίρων της και τη δανειοδότηση της πρώτης με πρωτόγνωρα ποσά.

Πολλοί δήθεν υπερπατριώτες, που... δεν σηκώνουν μύγα στο σπαθί τους, αγνοούν ότι, διαπραγμάτευση δεν γίνεται στα λόγια και σίγουρα όχι με κραυγές, αλλά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Απαιτεί γνώση, στρατηγική, επιχειρήματα και διπλωματικές κινήσεις, πριν και κατά τη διαπραγμάτευση. Και στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, υπήρξαν πολλές δύσκολες στιγμές. Μια από αυτές διαδραματίστηκε στα τέλη Μαρτίου του 2010, στις Βρυξέλλες, όταν μετά από ένα μαραθώνιο συναντήσεων και διπλωματικών χειρισμών, κατέστη δυνατόν να επιτευχθεί η συμφωνία για την χρηματοδότηση της χώρας, προκειμένου να αποφευχθεί μια βίαιη χρεοκοπία, που θα ισοδυναμούσε με εθνική καταστροφή. Ήταν μια από τις πιο δύσκολες και πιο σκληρές διαπραγματεύσεις, σε περιβάλλον μεγάλης έντασης - για την οποία θα μιλήσουμε με άλλη ευκαιρία. Έγινε όμως, όπως έγιναν και πολλές άλλες. Ανάλογης έντασης διαπραγματεύσεις έχουν γίνει και στο παρελθόν, όταν η χώρα δεν βρισκόταν σε κρίση και έγιναν για μεγάλα εθνικά ζητήματα, όπως η ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, αλλά και κατά της διάρκεια αυτής της κρίσης υπήρξαν στιγμές μεγάλης ένταση, όπως για παράδειγμα όταν ετέθη θέμα στέρησης ψήφου - κρατών μελών που βρίσκονται σε προγράμματα προσαρμογής στις αποφάσεις της ΕΕ - επομένως και της Ελλάδας. Η σύγκρουση που υπήρξε στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Οκτωβρίου του 2010 για να διαφυλαχθεί η κατοχυρωμένη θεσμική ισοτιμία όλων των κρατών - μελών έχει μείνει στην ιστορία για την έντασή της και κάποια στιγμή θα δει το φως της δημοσιότητας.

Έτσι γίνεται στις διαπραγματεύσεις και πρέπει να παλεύεις μέχρι να κερδίσεις.


Τρίτον, τα "γαλλικά" του Σαρκοζί.

Πριν από οτιδήποτε άλλο πρέπει να σημειωθούν δύο πράγματα:
Πρώτον, δεν γνωρίζουμε τι ακριβώς περιλαμβάνεται στο βιβλίο Θαπατέρο - θα το δούμε όταν το έχουμε στη διάθεσή μας.
Δεύτερον, ο Χ. Θαπατέρο δεν συμμετείχε στη συνάντηση των Καννών.

Σε αυτήν τη συνάντηση, ο Νικολά Σαρκοζί δεν εξέφρασε υβριστικού χαρακτήρα σχολιασμούς ενώπιον του Γιώργου Παπανδρέου. Αν το έκανε θα υπήρχε και η ανάλογη απάντηση.

Στη συνάντηση πράγματι υπήρξαν στιγμές έντασης αλλά αυτό δεν έχει ουδεμία σχέση με τα όσα είδαν το φως της δημοσιότητας. Πράγματι ήταν έντονη η αντίδραση Σαρκοζί, αλλά όχι και αυτή της Μέρκελ, όπως προαναφέραμε.

Σε κάθε περίπτωση, η αντίδραση του καθενός χαρακτηρίζει τον ίδιον.

Δεν γνωρίζουμε αν οι σχολιασμοί που αποδίδονται στον κ. Σαρκοζί, έγιναν κάπου αλλού και ως εκ τούτου δεν γνωρίζουμε αν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Αν υπάρχουν και έχουν εκφραστεί σε κάποια άλλη συνάντηση, είναι προφανώς απαράδεκτοι.

Είναι όμως απορίας άξιο, πως κάποιοι που μιλούν για τα ανύπαρκτα ενώπιον του Γιώργου Παπανδρέου "γαλλικά" του Σαρκοζί, εντέλει συμφώνησαν με τον τελευταίο σε ό,τι αφορά το δημοψήφισμα. Είναι βέβαιο ότι, κατανοούν απολύτως την ανακολουθία τους και την ασυνέπειά τους έναντι των διακηρύξεών τους περί της υπεράσπισης των συμφερόντων της χώρας και του Ελληνικού λαού, αλλά μπροστά στους λόγους που τους επιβάλλουν να κάνουν ότι δεν καταλαβαίνουν, δεν ενδιαφέρονται και για την αξιοπιστία τους.

Ο Γιώργος Παπανδρέου πίστευε και πιστεύει στην ορθότητα της τότε απόφασής του, γιατί έπρεπε να δοθεί μια λύση ουσιαστική, που δεν θα σήκωνε ήξεις αφήξεις και λόγια του αέρα, ούτε και δήθεν λύσεις κατά πως βολεύουν τους άκαπνους παίκτες του πολιτικού τζόγου, οι οποίοι ενεργούν στο όνομα των σκοπιμοτήτων και των επιδιώξεών τους που ουδεμία σχέση έχουν με το συμφέρον της χώρας και των πολιτών.

Και πολύ περισσότερο, πίστευε και πιστεύει στην ορθότητα της απόφασής του, γιατί εμπιστεύεται τους πολίτες. Υπενθυμίζεται ότι και ως αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης είχε ζητήσει να γίνει δημοψήφισμα για την τότε νέα Συνθήκη της Λισσαβώνας. Πιστεύει ότι, τα δημοψηφίσματα θα επέτρεπαν να ακουστεί ο Ελληνικός λαός και σε πολλά άλλα μείζονος σημασίας θέματα, όπως για παράδειγμα, της παιδείας, του πολιτικού συστήματος, των αλλαγών στο κράτος.

Αυτό κάνει και την διαφορά με τους δήθεν προστάτες των συμφερόντων του λαού. Τους illuminati.
Ας αναρωτηθούν, γιατί ταυτίστηκαν με τις επιλογές εκείνων με τους οποίους υποτίθεται ότι διαφωνούσαν και συνεχίζουν να διαφωνούν;

Και ας εξηγήσουν, γιατί μετετράπησαν εν μια νυκτί σε θεματοφύλακες των μέχρι τότε επιλογών με τις οποίες διαφωνούσαν, διακηρύσσοντας ότι ο Παπανδρέου μας οδηγεί στην καταστροφή με το Δημοψήφισμα;

"Και με τον χωροφύλαξ και με τον αστυφύλαξ", δεν γίνεται, παρά μόνον για έναν λόγο. Για να μην επιλύεται τελικώς ένα μεγάλο ζήτημα και όλοι να κρύβονται πίσω από αυτό, εκτός από εκείνον που αναλαμβάνει την ευθύνη να το διαχειριστεί.

Έτσι όμως, και το ζήτημα δεν επιλύεται οριστικά επ' οφελεία της χώρας και των Ελλήνων και τα όποια συμφέροντα καταφέρνουν να αποκρύπτουν τις σκοπιμότητες τους, επιρρίπτοντας το ανάθεμα σε αυτόν που παλεύει για να το επιλύσει.


Αυτό κρύβεται πίσω από την κάθε τρεις και λίγο επαναφορά υποτιθέμενων ή ακόμη και κατασκευασμένων γεγονότων. Όλα τα αλλά είναι προφάσεις εν αμαρτίαις.
πηγή ΕΔΩ

Ανδρέας Παπανδρέου ο μαθητής

Του Αγίου Ανδρέα σήμερα και η σκέψη μου φεύγει με ευγνωμοσύνη και εκτίμηση στον Ανδρέα Παπανδρέου. Ας ρίξουμε μια ματιά στα "αθώα" χρόνια του ως μαθητής.


Το 1936 ο 17χρονος Ανδρέας Παπανδρέου είχε αποβληθεί από το Αμερικανικό Κολλέγιο Αθηνών, ήθελε να γίνει πολιτικός, κοινωνιολόγος ή καπετάνιος σε βαπόρι και φοβόταν τους κεραυνούς. Μπορεί να μην κυβέρνησε ποτέ βαπόρι, αλλά τα ντοκουμέντα δείχνουν πολλά από όσα ακολούθησαν.

O φάκελος του μαθητού Ανδρέα Παπανδρέου
Το 1936 ο 17χρονος Ανδρέας Παπανδρέου είχε αποβληθεί από το Αμερικανικό Κολλέγιο Αθηνών, ήθελε να γίνει πολιτικός, κοινωνιολόγος ή καπετάνιος σε βαπόρι και φοβόταν τους κεραυνούς. Μπορεί να μην κυβέρνησε ποτέ βαπόρι, αλλά τα ντοκουμέντα δείχνουν πολλά από όσα ακολούθησαν.
«Πολιτικός. κοινωνιολόγος. Καπετάνιος σε βαπόρι»: είναι τα τρία, γραμμένα κατά σειρά προτεραιότητας, επαγγέλματα που ήθελε να ακολουθήσει ο Ανδρέας Παπανδρέου, ως 17χρονος μαθητής του Πειραματικού Σχολείου, το μακρινό 1936. Βρέθηκε εκεί καθώς έναν χρόνο νωρίτερα είχε αποβληθεί από το Αμερικανικό Κολλέγιο Αθηνών. Την αποβολή του προκάλεσαν τα τολμηρά, μαρξιστικά κείμενα που δημοσίευε στο περιοδικό «Ξεκίνημα», το οποίο εξέδιδε μαζί με τρεις συμμαθητές του. Το πιο πιθανό είναι ότι αναφέρεται στο παραπάνω περιστατικό απαντώντας «η δημοσίευση διαφόρων σκέψεών μου» στην ερώτηση «Τι πράγμα σε έκαμε να χαρής πιο πολύ έως τώρα;».
Τα χρόνια θα περνούσαν και ο Ανδρέας Παπανδρέου θα είχε ακόμη περισσότερα πράγματα που θα τον έκαναν χαρούμενο, καθώς θα βρισκόταν να ορίζει με την πολιτική δράση του την τύχη της Ελλάδας σε κρίσιμες στιγμές. Μα, σε ετούτο τον αποκαλυπτικό, σχολικό «Ατομικό φάκελο», εκτός από έναν τελειόφοιτο μαθητή με έντονο κοινωνικό ενδιαφέρον, μπορεί κάποιος να διακρίνει έναν τρυφερό έφηβο της εποχής που θα μπορούσε να έχει «ξεπηδήσει» μέσα από την «Eroica» του Κοσμά Πολίτη. Ο Ανδρέας ως παιδί φοβόταν τους κεραυνούς, έβλεπε όνειρα «ακαθόριστου είδους» και προτιμούσε τα παιχνίδια «του τραπεζιού». Τελικώς, αναφορικά με τα επαγγελματικά του, ακολούθησε την πρώτη επιλογή του, την πολιτική. Ως επιστήμονας, προτίμησε τα οικονομικά από την κοινωνιολογία. Και, τελικώς, δεν κυβέρνησε ποτέ βαπόρι. Τουλάχιστον όχι με την κυριολεκτική έννοια.

ΑΤΟΜΙΚΟΣ ΦΑΚΕΛΟΣ ΜΑΘΗΤΟΥ

ΑΝΔΡΕΑ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

 (Τάξις: Στ΄ Γυμνασίου)

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΣΕΙΡΑ Α΄

Α. Γ. Παπανδρέου (ετών 17)

1. Τι πράγμα σε έκαμε να χαρής πιο πολύ έως τώρα; Η δημοσίευση διαφόρων σκέψεών μου.

2. Τι πράγμα σε έκαμε να λυπηθής πιο πολύ έως τώρα; Η εγκαθίδρυση του Χιτλερισμού στη Γερμανία.

3. Τι πράγμα σε έκανε να φοβηθής πιο πολύ έως τώρα; Κάποιος κεραυνός που έπεσε κοντά στο σπίτι μου όταν ήμουν πολύ μικρός.

4. Εις τι σου αρέσει να ασχολήσαι κατά τας ελευθέρας σου ώρας; Με την κοινωνιολογία.

5. Εχεις κανένα φίλον; διατί τον έχεις φίλον; Εχω. Τον έχω φίλο γιατί αισθανόμαστε τις ίδιες ανάγκες κι έχομε τα ίδια προβλήματα. Εχουμε δηλαδή ψυχική συννενόησιν. Εκτός από αυτό ο χαρακτήρας του είναι σταθερός για μία φιλία.

6. Πόσων ετών είναι ο φίλος σου; Ομοιος με μένα.

7. Βλέπεις συχνά όνειρα; Τι είδους; Βλέπω συχνά όνειρα ακαθόριστου είδους.

8. Ανάφερέ μου κανέν όνειρον, το οποίον βλέπεις συχνά και σου κάμει εντύπωσιν; Δεν έχω υπ’ όψιν μου.

9. Σου αρέσει να συλλέγης τίποτε; έχεις καμμίαν συλλογήν; Βιβλίων και άρθρων πάνω στη φιλοσοφία και την κοινωνιολογία.

10. Ποίον μάθημα σου αρέσει περισσότερον απ’ όλα; διατί; Η Ιστορία και τα Μαθηματικά. Το ένα συμβαδίζει με τα ενδιαφέροντά μου. Το άλλο μου αρέσει για τη λογική του (Μεθοδολογία του).

11. Ποίον μάθημα δεν σου αρέσει διόλου; διατί; Τα Θρησκευτικά. Γιατί είναι δογματικό. Περιορίζει την ελευθερία των σκέψεων. Δεν δίνει τίποτα γιατί η θρησκεία είναι πίστη και όχι μάθηση.

12. Ποία παιγνίδια παίζεις κατά τον ελεύθερόν σου χρόνον τον χειμώνα; το καλοκαίρι; Τον χειμώνα παίζω σκάκι και άλλα του τραπεζιού. Το καλοκαίρι μ’ αρέσουν τα παιγνίδια που έχουν ζωή και μάχη.

13. Ποίον από όλα αυτά τα παιγνίδια σου αρέσει περισσότερον; διατί; Το σκάκι, γιατί θέλει σκέψη.

14. Τι παιγνίδια σου ήρεσαν να παίζης, όταν ήσο μικρότερος;  «Κλέφτες κι αστυνόμοι». Θέλει πνεύμα οργανωτικό και επακολουθεί μάχη. Παιγνίδι πνευματικόν και διασκεδαστικόν.

15. Ποίον πρόσωπον έχεις ως ιδανικόν, που θα ήθελες να ομοιάσεις; διατί; Κανένα. Με οδηγούνε μονάχα ιδέες.

16. Γράψε τα τρία επαγγέλματα, που θα επροτίμας κατά σειράν να ακολούθησης εις τον βίον σου. Πολιτικός. Κοινωνιολόγος. Καπετάνιος σε βαπόρι.

17. Διατί τα προτιμάς αυτά; Το πρώτο εκπροσωπεί τη δράση. Αυτό με τραβάει το πιο πολύ. Το δεύτερο εκφράζει τα επιστημονικά μου ενδιαφέροντα. Αν και τα δύο θα ήταν αδύνατα, τότε δεν θα ήθελα άλλη επιστήμη, αλλά το ταξίδι και τη θάλασσα.

18. Γράψε το επάγγελμα που καθόλου δεν θα ήθελες να ακολουθήσης. Καθηγητής σε σχολείο.

19. Διατί δεν σου αρέσει το επάγγελμα αυτό; Είναι ωραίο, αλλά είναι εξαιρετικά κουραστικό.

20. Τι βιβλία σου αρέσουν να διαβάζης; διατί; (Κοινωνιολογικά) Τα έχοντα σχέση με φιλοσοφικά προβλήματα.

21. Τι σου έκαμε την μεγαλυτέραν εντύπωσιν έως τώρα (απ’ όσα είδες, ήκουσες ή έζησες); Το Ισπανικό ζήτημα.

ΕΡΩΤΗΜΑΤΑ ΣΕΙΡΑ Β΄

Α. Γ. Παπανδρέου, ΣΤ΄ Γυμνασίου

1. Τι πράγμα θα σε έκαμνε πολύ ευτυχή εις την ζωή σου; Η εφαρμογή του κοινωνικού συστήματος της αρεσκείας μου και η ανατροπή του σημερινού. Γενικώτερα η επιτυχία μου και η πραγματοποίηση των πολιτικών και κοινωνικών μου αντιλήψεων.

2. Αν επρόκειτο να κάμης οικονομίαν, πού θα την έκαμνες (τροφή, ενδυμασία, κατοικία, κινηματογράφος, βιβλία, γλυκίσματα κ.λπ.); διατί; Από τον κινηματογράφο, τα γλυκίσματα και την ενδυμασία. Μου είναι πολύ μικρότερες απολαύσεις από ό,τι τα άλλα τρία.

3. Τι θα έκαμες εάν σου έπεφτεν ο πρώτος αριθμός του Λαχείου (1.000.000 δρχ.); Θα τον χρησιμοποιούσα ολάκερο στην επιτυχία των πολιτικο-κοινωνικών μου ιδεωδών.

4. Ποίαν προσβολήν που θα σου έκαμναν θα συνεχώρεις πολύ δύσκολα ή δεν θα συνεχώρεις διόλου;

Να μου αποδώσουνε ιδιότητες που δεν έχω και κυριότερα απάθεια χαρακτήρος στην πείνα κ.τ.λ. (ασυνέπεια).

5. Γράψε τι προτέρημα ή τι προτερήματα θαυμάζης εις τους φίλους σου που δεν τα έχουν άλλοι;

1) Χαρακτήρος: Παλληκαριά, ετοιμότητα, αποφασιστικότητα, συνέπεια. 2) Πνεύματος: κρίση και φαντασία.

6. Ποία από τα ελαττώματα των συμμαθητών σου δεν δύνασαι να υποφέρης; διατί;

Η ψευτιά και η προδοσία.

7. Ποία νομίζεις ότι είναι η χειροτέρα τιμωρία δι’ ένα παιδί ωσάν εσένα;

Να με εξαναγκάσουν με τη βία να αποσυρθώ από την καλλιέργεια του πνεύματος και την εκπλήρωσιν του σκοπού μου.

8. Εδυσκολεύθης να απαντήσεις εις καμμίαν από τας ερωτήσεις αυτάς; Εάν εδυσκολευθής, εις ποίαν ή εις ποιας εδυσκολεύθης;

Εδυσκολεύθην στην 4η και στην 7η.

Π.Σ.Π.Α. – ΣΤ΄ Γυμνασίου, Σχολ. Ετος 1936-7 ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΜΑΘΗΤΟΥ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΑΝΔΡΕΑ (από τον καθηγητή Ιωάννη Σταματάκο)

Ιδού και νεοέλλην «κούρος», του οποίου τας αρετάς θα εζήλευον και οι «καλοί καγαθοί» κούροι του «άστεως». Η σωματική του διάπλασις φαίνεται ικανοποιητική, εν τούτοις η υγεία του είχε κάποτε κλονισθή. Αλλ’ οι διανοητικαί του δυνάμεις είναι ευρωστόταται. Φιλόπονος και φιλομαθής εις το έπακρον, συνδυάζων μνήμην και κρίσιν, ανήκει εις τας ελαχίστας, δυστυχώς, εξαιρέσεις των Ελλήνων μαθητών, οίτινες δεν αποβλέπουσιν εις μιαν αμφίβολον ημιμάθειαν, αλλ’ εις ουσιαστικήν συγκρότησιν προς θετικήν ενατένισιν των προβλημάτων της ζωής.

Ανήσυχος φύσις ζητεί να αγκαλιάση πάσαν την σύγχρονον πνευματικήν κίνησιν και να εμβαθύνη εις αυτήν διά μιας γενετικής και στατικής ερεύνης. Εις το σχολείον μας εφοίτησε μόνον κατά το λήξαν έτος, προελθών εκ του Αμερικανικού Κολλεγίου του Ψυχικού. Υπήρξεν άριστος εις πάντα τα μαθήματα.

Το μόνον μειονέκτημά του, οφειλόμενον αφ’ ενός εις κληρονομικότητα και αφ’ έτερου εις τους περί αυτόν παράγοντας της αγωγής, είναι ότι είναι πείσμων δημαγωγός, συνεπεία δε τούτου αποφασίζει ενίοτε να καταφεύγη ενσυνειδήτως εις σοφίσματα ή και εις κενήν λογοκοπίαν. Πείσμα ωσαύτως, αλλά και εμπάθειαν τινά, δεικνύει και εν τη υποστηρίξει των πολιτικών και πολιτειακών του αντιλήψεων.

Παρά ταύτα όμως, είναι τόση η ευγένεια της ψυχής του, ώστε ουδέποτε στενοχωρεί τον διδάσκοντα. Αγαπά τους συμμαθητάς του, ιδία τους ομόφρονας. Εν παντί και πάντοτε αναλαμβάνει την πρωτοπορείαν. Εάν η υγεία του τον βοηθήσει, ασφαλώς θα απασχολήση το Πανελλήνιον μίαν ημέραν.


* Τα ντοκουμέντα προέρχονται από το λεύκωμα «Οδοιπορικό μέσα στον χρόνο» (εκδ. Σμίλη), σε επιμέλεια Εύης Δ. Σκληράκη.

«Δεν με είχε ποτέ επισκεφθεί πρωθυπουργός»

Ο Γ. ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ ΕΠΙΣΚΕΦΘΗΚΕ ΤΟΝ ΚΑΘΗΓΗΤΗ ΕΜΜ. ΚΡΙΑΡΑ ΣΤΗ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

«Είναι αλήθεια πως ποτέ άλλοτε δεν με έχει επισκεφθεί πρωθυπουργός», δήλωσε χθες ο Εμμανουήλ Κριαράς μετά την επίσκεψη του Γιώργου Παπανδρέου στο σπίτι του στη Θεσσαλονίκη. Ηταν μια ιδιωτική επίσκεψη για να τιμήσει ο πρωθυπουργός τον Εμμ. Κριαρά, ο οποίος είχε δεχτεί να μπει στην τιμητική 12η θέση του ψηφοδελτίου Επικρατείας του ΠΑΣΟΚ.
 Κριαράς: «Προκοπή δεν βλέπουμε αν δεν οργανώσουμε την παιδεία»
Κριαράς: «Προκοπή δεν βλέπουμε αν δεν οργανώσουμε την παιδεία»
Ο Εμμ. Κριαράς, παρά τα 103 χρόνια του, σηκώθηκε και υποδέχτηκε όρθιος τον πρωθυπουργό. Η επίσκεψη του Γ. Παπανδρέου διήρκεσε 40 λεπτά. Οταν ρωτήθηκε τι θα ήθελε να του προσφέρουν, ο Γ. Παπανδρέου ζήτησε και του έκαναν έναν μέτριο ελληνικό καφέ.

Αρχικά συζήτησαν γενικότερα για τα ζητήματα του τόπου. Ο Εμμ. Κριαράς, έθεσε στον Γ. Παπανδρέου το ζήτημα της διδασκαλίας της αρχαίας ελληνικής γλώσσας στο Γυμνάσιο.

«Τα παιδιά εισέρχονται στο Γυμνάσιο ακατάρτιστα στη σύγχρονη γλώσσα και καλούνται να διδαχθούν και τα αρχαία ελληνικά. Κάτι που τους δημιουργεί σύγχυση. Αυτό πρέπει να εκλείψει και να έρθει η στιγμή που θα αντιμετωπιστεί το ζήτημα», είπε ο στον πρωθυπουργό ο Εμμ. Κριαράς. «Ο Γ. Παπανδρέου φάνηκε πρόθυμος να αντιμετωπίσει το θέμα όταν έρθει η κατάλληλη ώρα», δήλωσε μετά τη συνάντηση ο Εμμ. Κριαράς.

Οπως είπε, η νέα ηγεσία του υπουργείου Παιδείας είναι ήδη ενημερωμένη για τις απόψεις του στο ζήτημα με επιστολή και δημοσιεύματα που έστειλε και στον ίδιο τον Γ. Παπανδρέου. «Αν δεν οργανώσουμε Παιδεία στον τόπο μας, προκοπή δεν βλέπουμε», είχε δηλώσει σε συνέντευξή του στην «Ε» (10/4/2009) ο Εμμ. Κριαράς.

Ο Εμμ. Κριαράς ζήτησε επίσης από τον πρωθυπουργό να βοηθήσει το έργο του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας.

«Ο Εμμανουήλ Κριαράς είναι πλούτος», δήλωσε κατά την αποχώρησή του ο πρωθυπουργός. Λίγο πριν μπει στο αυτοκίνητό του σήκωσε το βλέμμα και είδε τον Εμμ. Κριαρά που είχε βγει στο μπαλκόνι για να τον χαιρετήσει. Ο πρωθυπουργός ανταπέδωσε τον χαιρετισμό και μπήκε στο αυτοκίνητο.


Πριν ανεβεί στο διαμέρισμα του Εμμ. Κριαρά, με το σακάκι στον ώμο και γυρισμένα τα μανίκια από το πουκάμισο, μπήκε σε δύο καταστήματα που στεγάζονται στην ίδια οικοδομή και χαιρέτησε τους εργαζομένους.